Diefstal uit kerken: een gegeven of een aanzet tot actie?
Geschreven door Drs. M.J.W.J. van der Sterre Datum: 15-6-2008
In de eerste drie maanden van dit
jaar zijn er inmiddels ongeveer 20
kerkgebouwen bezocht door het
dievengilde. Dat is een sterke
stijging ten opzichte van voorgaande
jaren. Een stijging waaraan we
ons niet kunnen onttrekken. Vrijwel
alle inbraken zijn gepleegd in de
kerkgebouwen van de voormalige
Nederlands Hervormde kerken, nu
PKN kerken. Vrijwel overal was het
de dieven te doen om de Statenbijbels
en de inhoud van de offerblokken.
Ook opvallend is dat de dieven
telkens een bepaald gebied uitkammen:
het land rond Middenbeemster,
het Land van Heusden en
Altena en de Bommelerwaard. Was
het tot voor kort zo dat de dieven
van Statenbijbels vooral junks
waren, op zoek naar snel geld, nu
blijkt dat de dieven precies weten
welke Bijbel er kostbaar is en welke
niet. De professionalisering dringt
ook in dit gilde door. Helaas is dit
gegeven nog lang niet bij de kerken
doorgedrongen.
Onderzoek SKKN
De Stichting Kerkelijk Kunstbezit in
Nederland (SKKN) heeft onlangs een
onderzoek afgesloten van kerken
waarvan het roerend erfgoed, het
kunst- en cultuurbezit, nog niet in
woord en beeld is vastgelegd. De
conclusie was dat dit met name het
bezit van de oude Nederlands
Hervormde kerken en de Waalse
kerken betreft. Opvallend is dat met
name deze twee protestantse
denominaties de belangrijkste
kerkschatten uit de 16de , 17de en 18de
eeuw herbergen en daarmee de
pijlers zijn van de typisch Calvinistische
cultuur van Nederland boven de
grote rivieren.
Bij eerdere inventarisatieronden hebben de NH kerken van Noord- Holland en van de Bommelerwaard onvoldoende medewerking willen verlenen aan de inventarisaties, waardoor er nu te weinig beschrijvingen en foto’s bestaan van het roerende bezit van deze kerken. Deze beschrijvingen en foto’s zijn cruciaal bij het opsporen van gestolen objecten.
De SKKN zet zo veel mogelijk alle gestolen objecten op de website onder de rubriek ‘diefstal’ www. skkn.nl Dit is de enige keer dat de verblijfplaats, de naam en toenaam van de objecten wordt genoemd. Het beleid van de SKKN is dat de objecten altijd geanonimiseerd worden gebruikt op de website. Juist om het dievengilde niet in de verleiding te brengen een kerk met kwade bedoelingen te bezoeken. Dat deze website belangrijk is voor zowel de kerken, de politie als voor aspirant-kopers moge duidelijk zijn aan de hand van het volgende voorbeeld: de Statenbijbel uit de kerk van Medemblik is de dag na de inbraak door de dief aangeboden aan een verzamelaar. Hij heeft eerst gekeken op de website van de SKKN.
Deze stond er toen nog niet op vermeld. Toen hij een paar dagen later opnieuw keek, zag hij dat de door hem gekochte bijbel inderdaad gestolen was. Hij heeft toen de politie ingeschakeld die de bijbel als het gestolen exemplaar herkende. Voor de SKKN is het een lering dat wij de diefstal zo spoedig mogelijk op de website moeten zetten. Maar dan moet de SKKN wel beschikken over de betreffende basisgegevens en een foto. In het geval van Medemblik was dat zo, maar tal van oude, voormalig Nederlands Hervormde Kerken in de provincie Noord-Holland heeft de SKKN destijds niet kunnen inventariseren omdat de kerk destijds geen medewerking wilde verlenen.
Bij eerdere inventarisatieronden hebben de NH kerken van Noord- Holland en van de Bommelerwaard onvoldoende medewerking willen verlenen aan de inventarisaties, waardoor er nu te weinig beschrijvingen en foto’s bestaan van het roerende bezit van deze kerken. Deze beschrijvingen en foto’s zijn cruciaal bij het opsporen van gestolen objecten.
De SKKN zet zo veel mogelijk alle gestolen objecten op de website onder de rubriek ‘diefstal’ www. skkn.nl Dit is de enige keer dat de verblijfplaats, de naam en toenaam van de objecten wordt genoemd. Het beleid van de SKKN is dat de objecten altijd geanonimiseerd worden gebruikt op de website. Juist om het dievengilde niet in de verleiding te brengen een kerk met kwade bedoelingen te bezoeken. Dat deze website belangrijk is voor zowel de kerken, de politie als voor aspirant-kopers moge duidelijk zijn aan de hand van het volgende voorbeeld: de Statenbijbel uit de kerk van Medemblik is de dag na de inbraak door de dief aangeboden aan een verzamelaar. Hij heeft eerst gekeken op de website van de SKKN.
Deze stond er toen nog niet op vermeld. Toen hij een paar dagen later opnieuw keek, zag hij dat de door hem gekochte bijbel inderdaad gestolen was. Hij heeft toen de politie ingeschakeld die de bijbel als het gestolen exemplaar herkende. Voor de SKKN is het een lering dat wij de diefstal zo spoedig mogelijk op de website moeten zetten. Maar dan moet de SKKN wel beschikken over de betreffende basisgegevens en een foto. In het geval van Medemblik was dat zo, maar tal van oude, voormalig Nederlands Hervormde Kerken in de provincie Noord-Holland heeft de SKKN destijds niet kunnen inventariseren omdat de kerk destijds geen medewerking wilde verlenen.
Identificatie
Het ministerie van Justitie heeft in
2007 een onderzoek laten doen naar
(illegale) kunst en antiekhandel. De
resultaten daarvan zijn verwoord in
het boekje Schone Kunsten, preventieve
doorlichting kunst- en antiekhandel,
B. Bileman e.a., Groningen-
Rotterdam, september 2007. Uit het
onderzoek blijkt hoe belangrijk het
is dat het kunst- en cultuurbezit in
woord en beeld wordt vastgelegd.
Alleen dan is identificatie mogelijk
omdat de noodzakelijke gegevens
bekend zijn. Daarnaast wordt het
belang van een centrale melding van
diefstal bevestigd. De SKKN wordt
als landelijk instituut ten behoeve
van het kunst- en cultuurbezit van
de Christelijke kerken van alle
denominaties met naam en toenaam
genoemd. De SKKN onderhoudt al
jaren goede contacten met het
Korps Landelijke Politiediensten
(KLPD) - en niet zonder resultaat!
Uit de wijze waarop men heeft ingebroken en de zaken die men heeft meegenomen, wordt duidelijk dat de dieven heel goed weten wat ze moeten stelen! Ze hebben zich van te voren dus goed kunnen informeren. De kerken moeten zelf meer doen om diefstal te voorkomen. De Statenbijbel uit de kerk van Medemblik is een bijzondere, dat wist de dief. Maar dit moet ook bekend geweest zijn bij de kerkrentmeesters want de bijbel was recent gerestaureerd en zag er weer prachtig uit.
Na de restauratie is deze bijbel echter opnieuw op de kansel gelegd waar de voorganger, zoals gebruikelijk, zijn handen en armen op de bijbel laat rusten waardoor de conditie van de oude bijbel weer snel achteruit zal gaan. Natuurlijk, de symbolische waarde van een dergelijke oude bijbel is groot, maar weegt dit aspect ook op tegen niet te voorkomen gebruiksschade en mogelijke diefstal? Een nieuwe Bijbel die ook echt gebruikt kan worden, kan eveneens goede dienst doen.
Uit de wijze waarop men heeft ingebroken en de zaken die men heeft meegenomen, wordt duidelijk dat de dieven heel goed weten wat ze moeten stelen! Ze hebben zich van te voren dus goed kunnen informeren. De kerken moeten zelf meer doen om diefstal te voorkomen. De Statenbijbel uit de kerk van Medemblik is een bijzondere, dat wist de dief. Maar dit moet ook bekend geweest zijn bij de kerkrentmeesters want de bijbel was recent gerestaureerd en zag er weer prachtig uit.
Na de restauratie is deze bijbel echter opnieuw op de kansel gelegd waar de voorganger, zoals gebruikelijk, zijn handen en armen op de bijbel laat rusten waardoor de conditie van de oude bijbel weer snel achteruit zal gaan. Natuurlijk, de symbolische waarde van een dergelijke oude bijbel is groot, maar weegt dit aspect ook op tegen niet te voorkomen gebruiksschade en mogelijke diefstal? Een nieuwe Bijbel die ook echt gebruikt kan worden, kan eveneens goede dienst doen.
Offerblokken
Diefstal uit de offerblokken komt
ook regelmatig voor. Als dat oude
offerblokken betreft is de schade
nog groter, er moet immers geweld
aan te pas komen om het oude
offerblok te openen. Een dergelijke
schade kan gemakkelijk worden
voorkomen. Een winkelier leegt aan
het eind van iedere werkdag zijn
kassa en laat de lade nadrukkelijk
zichtbaar open staan om te tonen
dat er niets te halen valt…
Vanzelfsprekend zijn sommige diefstallen niet of nauwelijks te voorkomen maar dat kerken meer aan preventie kunnen doen dan nu het geval is, moge duidelijk zijn. Het zit in de mens om net te doen of mogelijk kwaad niet bestaat. Wie van u heeft bijvoorbeeld thuis een brandblusser staan? Meestal zijn dat maar erg weinig mensen.
Toch kent iedereen de gevaren maar het zal òns toch niet overkomen en ze zullen toch zeker niet uit het Huis van God stelen. Kortom, we willen de realiteit liever niet onder ogen zien. Ironisch genoeg moeten wij constateren dat na een diefstal, vrijwel alle beschermende maatregelen wel mogelijk zijn.
Vanzelfsprekend zijn sommige diefstallen niet of nauwelijks te voorkomen maar dat kerken meer aan preventie kunnen doen dan nu het geval is, moge duidelijk zijn. Het zit in de mens om net te doen of mogelijk kwaad niet bestaat. Wie van u heeft bijvoorbeeld thuis een brandblusser staan? Meestal zijn dat maar erg weinig mensen.
Toch kent iedereen de gevaren maar het zal òns toch niet overkomen en ze zullen toch zeker niet uit het Huis van God stelen. Kortom, we willen de realiteit liever niet onder ogen zien. Ironisch genoeg moeten wij constateren dat na een diefstal, vrijwel alle beschermende maatregelen wel mogelijk zijn.
Actie mogelijk
Toch is actie mogelijk en het kost de
kerk in de eerste instantie niets! Dat
kan op twee manieren:
A. In de eerste plaats is het van belang het roerende kunst- en cultuurbezit van uw kerk door de SKKN te laten inventariseren. De Protestantse Kerk in Nederland heeft hiervoor jaarlijks een bedrag gereserveerd. De plaatselijke kerkelijke gemeente hoeft dus niets te betalen! U kunt zich voor een inventarisatie aanmelden bij de SKKN. Van de inventarisatie ontvangt u een volledig rapport met aanbevelingen en adviezen.
B. Ten tweede heeft het Rijk via de Mondriaan Stichting subsidiegelden beschikbaar gesteld voor het laten analyseren van de risico’s die een bepaald kerkgebouw loopt met betrekking tot calamiteiten, brand, inbraak, diefstal en vandalisme. Dit project loopt tot en met eind 2009. Voorwaarde om voor subsidiering in aanmerking te komen, is het feit dat de SKKN moet bevestigen dat het roerend bezit van uw kerk van nationaal belang is. De SKKN heeft een informatieve brochure ‘Veiligheidszorg’ gemaakt die belangstellenden gemeenten bij het secretariaat kunnen aanvragen.
Na de risico-analyse, die door gespecialiseerde personen wordt uitgevoerd, krijgt de gemeente een uitvoerig rapport met daarin aanbevelingen die zij met beperkte financiële middelen kan uitvoeren. De Mondriaan Stichting vraagt dan om een ‘plan van aanpak’. Het voorwerk voor een dergelijk plan is dan al gedaan zodat u slechts een aantal stukken zelf behoeft in te vullen.
De heer Van der Sterre is directeur van de Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland.
A. In de eerste plaats is het van belang het roerende kunst- en cultuurbezit van uw kerk door de SKKN te laten inventariseren. De Protestantse Kerk in Nederland heeft hiervoor jaarlijks een bedrag gereserveerd. De plaatselijke kerkelijke gemeente hoeft dus niets te betalen! U kunt zich voor een inventarisatie aanmelden bij de SKKN. Van de inventarisatie ontvangt u een volledig rapport met aanbevelingen en adviezen.
B. Ten tweede heeft het Rijk via de Mondriaan Stichting subsidiegelden beschikbaar gesteld voor het laten analyseren van de risico’s die een bepaald kerkgebouw loopt met betrekking tot calamiteiten, brand, inbraak, diefstal en vandalisme. Dit project loopt tot en met eind 2009. Voorwaarde om voor subsidiering in aanmerking te komen, is het feit dat de SKKN moet bevestigen dat het roerend bezit van uw kerk van nationaal belang is. De SKKN heeft een informatieve brochure ‘Veiligheidszorg’ gemaakt die belangstellenden gemeenten bij het secretariaat kunnen aanvragen.
Na de risico-analyse, die door gespecialiseerde personen wordt uitgevoerd, krijgt de gemeente een uitvoerig rapport met daarin aanbevelingen die zij met beperkte financiële middelen kan uitvoeren. De Mondriaan Stichting vraagt dan om een ‘plan van aanpak’. Het voorwerk voor een dergelijk plan is dan al gedaan zodat u slechts een aantal stukken zelf behoeft in te vullen.
De heer Van der Sterre is directeur van de Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland.
Ik wil starten met VKB Academy.
U heeft geen Flash player geinstalleerd. Klik hier om deze te downloaden.
