Korte historie van het Witte Kerkje in Terheijden
Geschreven door Vkb Datum: 15-4-2009
Op 4 mei 1809 besloot koning lodewijk Napoleon een bedrag van 7000 gulden beschikbaar te stellen aan de Gereformeerde Gemeente van Terheijden voor de bouw van een kerk. Voorwaarde was wel dat het gebouw nog in hetzelfde jaar klaar moest zijn. Dat lukte wonderwel.
Nadat in juli de eerste steen werd gelegd (nog steeds te zien aan de voorzijde van het Witte Kerkje) kon dominee Hendrik Jan Wessels zijn kerk op 27 november 1809 inwijden. Het interieur was vanwege geldgebrek op dat moment nog niet klaar.
In het najaar van 1944 liep het Witte Kerkje ernstige schade op door het oorlogsgeweld. Vooral de raamkozijnen, het portaal, de banken en het orgel moesten het ontgelden. Het dak moest zelfs worden gestut om instorting te voorkomen. Gedurende ruim een jaar vonden de diensten plaats in de pastorie.
Na de oorlog onderging het kerkje een aantal restauraties. in 1949 werd de buitenzijde hersteld, in 1968 kreeg het torentje een opknapbeurt en in 1970 volgden de restauratie van het interieur en de herbouw van de consistorie. Bij die gelegenheid werden ook de oude banken grotendeels verwijderd en vervangen door stoelen. in hetzelfde jaar kreeg het Witte Kerkje een plaats op de Monumentenlijst. De laatste restauratie dateert van 1985. Toen werden het dak, de dakconstructie en de raamkozijnen aangepakt.
In het interieur van de kerk neemt het orgel een belangrijke plaats in. Het eerste orgel, uit 1828, werd in 1857 gerestaureerd en in 1887 vervangen door een geheel nieuw instrument. Dit onderging twee restauraties, in 1934 en in 1974. Bij deze laatste beurt werd onder meer een elektrische windvoorziening aangebracht, maar werden overigens zoveel mogelijk onderdelen uit 1887 hergebruikt. Het orgel is niet het oudste deel van het interieur. Dat is de kansel, waarvan de geschiedenis teruggaat tot ongeveer 1700.
De geschiedenis van de protestantse gemeente Terheijden-Wagenberg gaat verder terug dan die van het Witte Kerkje. De gemeente werd gesticht in 1614, met Johannes pollio als predikant. in de eeuwen daarna kreeg hij 33 opvolgers. De huidige predikant, ds. B. Fockens, gaat de gemeente voor sinds 1995.