325-Jarige preekstoel hervormde kerk Zwartsluis in oude luister hersteld
Geschreven door Vkb Datum: 15-10-2008
De uit het jaar 1683 daterende preekstoel in de Hervormde Kerk van Zwartsluis is op zondag 29 juni jl. na een ingrijpende restauratie door W. Brand Antiekrestauratie en Meubelmakerij te Punthorst weer in gebruik genomen.
Tijdens de interieur- en orgelrestauratie vorig najaar werd duidelijk dat ook de preekstoel in een slechte staat van onderhoud verkeerde. Veel van de houtverbindingen waren geknapt, delen waren verrot of weggevreten en hier en daar was houtsnijwerk verdwenen. Mede hierdoor en als gevolg van het ontbreken van een goede fundering waren zowel de
kuip als het klankbord ernstig verzakt. Voor de veiligheid werd de preekstoel op het laatst zelfs gestut door middel van een stalen balk.
Restauratie
Begin maart werd de preekstoel door de restaurateur uit de kerk verwijderd en overgebracht naar de werkplaats. Het geheel werd uit elkaar genomen en alle onderdelen werden met veel geduld en vakmanschap gerestaureerd. Pen en gat verbindingen werden vernieuwd, verrotte delen vervangen en ontbrekend houtsnijwerk in passende stijl bijgemaakt. Voorzien van een stevige fundering werden alle onderdelen in de kerk weer opgebouwd en het resultaat mag er wezen: De preekstoel prijkt weer in volle glorie en is als zodanig weer een van de blikvangers in het sfeervolle kerkinterieur.
Hoewel de leeftijd anders zou doen vermoeden is de preekstoel geen rijksmonument. Er was voor de restauratie dan ook geen overheidssubsidie beschikbaar. De totale kosten, zo rond de € 25.000, werden door de leden van de hervormde gemeente Zwartsluis bij elkaar gebracht.
Historie
De benodigde gelden voor het maken van de nieuwe preekstoel in 1683 werden voor het overgrote deel verkregen door het houden van een inschrijving waarvan nog notities bewaard zijn gebleven. Enkele hiervan: “George Charle Gustavus Timmerman belooft tot de nieuwe predichstoel in de kerk aan de Swarte Sluys de somma van 12 gulden en 12 stuivers” en “Ick, P. Sandra, beloove en neeme aen de predickstoel van de Swartesluys te vereeren acht silveren ducatons”, waarbij wordt aangetekend “Den 3den september 1683”. Deze Sandra was destijds de schout van Wanneperveen. En als derde: Timannus Arnholt Molineus belooft tot de nieuwe Predickstoel in de Kerk van Swartesluijs 4 silveren ducatons. Met een andere hand staat erbij geschreven “dese summa is betaelt”.
De maker van de preekstoel is onbekend, hoewel er sterke vermoedens zijn dat het houtsnijder Hermannus van Arnhem moet zijn geweest. Deze man woonde en werkte in Zwolle tussen 1648 en 1708 en vervaardigde onder meer het houtsnijwerk voor het Vrouwenhuis in Zwolle. Dit werk van Van Arnhem vertoont opvallend veel gelijkenis met het houtsnijwerk aan de Sluziger preekstoel.