Uw kerk bekeken
Geschreven door Vkb Datum: 15-3-2008
Ver voor de Reformatie, in het jaar
1155, wordt Lopik voor het eerst als
parochie vermeld. Aangenomen
wordt dat er toen al een kerk stond
op de plaats waar nu de huidige
kerk staat. Rond het jaar 1500 komt
de bouw gereed van een kruiskerk,
waarbij het bestaande koor wordt
verhoogd.
Dorpskerk van Lopik
Deze kerk, gewijd aan Sanctus
Salvator (de Heilige Verlosser), heeft
voor een dorp als Lopik forse
afmetingen. De totale lengte
bedraagt ruim 40 meter met een
opvallend hoge toren van 50 meter.
De parochie, gelegen tussen het
huidige Nieuwegein en Schoonhoven,
is zeer uitgestrekt als lintdorp
langs de Lopikerwetering met een
lengte van ongeveer 20 km.
Over de natte winterse kleiwegen is de hoofdkerk voor velen moeilijk of niet te bereiken. Al snel verrijzen er twee kapellen, namelijk te Lopikerkapel en te Cabauw. Lopikerkapel is in 1620 een zelfstandige hervormde gemeente geworden, terwijl Cabauw eigenlijk altijd rooms-katholiek is gebleven. Omdat er in 1820 nog maar één gezin naar de kerk in Lopikerkapel ging, werd besloten de kapel aldaar af te breken. Relatief vrij laat gaat Lopik over tot ‘de nije leere’. In 1590, dus 70 jaar na Luthers optreden, wordt de laatste pastoor Nicolaus Lecquir de eerste hervormde predikant van Lopik.
Over de natte winterse kleiwegen is de hoofdkerk voor velen moeilijk of niet te bereiken. Al snel verrijzen er twee kapellen, namelijk te Lopikerkapel en te Cabauw. Lopikerkapel is in 1620 een zelfstandige hervormde gemeente geworden, terwijl Cabauw eigenlijk altijd rooms-katholiek is gebleven. Omdat er in 1820 nog maar één gezin naar de kerk in Lopikerkapel ging, werd besloten de kapel aldaar af te breken. Relatief vrij laat gaat Lopik over tot ‘de nije leere’. In 1590, dus 70 jaar na Luthers optreden, wordt de laatste pastoor Nicolaus Lecquir de eerste hervormde predikant van Lopik.
Toren
De klok die nu in de toren hangt,
dateert van 1562. Daarvoor hing er
een klokje uit 1462. Het opschrift
van de huidige klok luidt: “Johannes
Evangelista is mijnen naem. Mij
gheluijd sij Gode bequaem. Jan
Moor maakte mij int jaer ons Heren
1562”. Een opvallend detail is dat de
letters N en IJ in spiegelbeeld staan.
In 1605 schenkt het Dijkcollege aan
de kerk een zware luidklok, die
gebruikt moet worden in geval van
watersnood. Die klok woog 2138
pond.
De Lopikse kerkmeesters hebben na dit geschenk de smaak te pakken met het hangen van klokken in de kerktoren. Ze lieten in 1606 nog een klok gieten met het opschrift:
“Gorvert van Amerongen, Schout, Maerten Mathysz, Adriaen Jansz. Kercmeesters tot Looppick, Cornelis Hendrikcz tot Cabau, hebben deze Clock tot cieraat van de parochien doen gieten. Godt wil haer naemaels tot salicheit laeten genieten. Henricus Meurs me fecit — anno 1606.»
Het opschrift op deze klok betekent heel wat, zeker na 16 jaar van hervormde prediking in Lopik. Mogelijk dat de kerkmeesters probeerden om op rooms-katholieke wijze met hun “goede werken“ in het hiernamaals te komen. Veel geluk heeft Lopik niet met de klokken. In 1651 wordt de klok opnieuw gegoten omdat de klok van de kerkmeesters is gebarsten.
Misschien is het gewicht van al die klokken noodlottig geweest voor de van verre zichtbare toren. In 1790 staat de kerktoren namelijk minstens een meter in zuidelijke richting uit het lood. De toren moest 25 meter worden ingekort om omvallen te voorkomen. Dat bleek niet genoeg te zijn, want in 1797 werd nog eens 7 meter van de toren afgebroken. In 1818 werd het restant van de eens zo fiere toren afgebroken en 12 meter van het schip van de kerk, dat aan de toren grenst. Ter afsluiting werd een nieuwe westgevel gemetseld.
De Lopikse kerkmeesters hebben na dit geschenk de smaak te pakken met het hangen van klokken in de kerktoren. Ze lieten in 1606 nog een klok gieten met het opschrift:
“Gorvert van Amerongen, Schout, Maerten Mathysz, Adriaen Jansz. Kercmeesters tot Looppick, Cornelis Hendrikcz tot Cabau, hebben deze Clock tot cieraat van de parochien doen gieten. Godt wil haer naemaels tot salicheit laeten genieten. Henricus Meurs me fecit — anno 1606.»
Het opschrift op deze klok betekent heel wat, zeker na 16 jaar van hervormde prediking in Lopik. Mogelijk dat de kerkmeesters probeerden om op rooms-katholieke wijze met hun “goede werken“ in het hiernamaals te komen. Veel geluk heeft Lopik niet met de klokken. In 1651 wordt de klok opnieuw gegoten omdat de klok van de kerkmeesters is gebarsten.
Misschien is het gewicht van al die klokken noodlottig geweest voor de van verre zichtbare toren. In 1790 staat de kerktoren namelijk minstens een meter in zuidelijke richting uit het lood. De toren moest 25 meter worden ingekort om omvallen te voorkomen. Dat bleek niet genoeg te zijn, want in 1797 werd nog eens 7 meter van de toren afgebroken. In 1818 werd het restant van de eens zo fiere toren afgebroken en 12 meter van het schip van de kerk, dat aan de toren grenst. Ter afsluiting werd een nieuwe westgevel gemetseld.
Totale restauratie
Aan het einde van de 19e eeuw
werd bij een kleine restauratie het
éénklaviers pijporgel aangekocht bij
de firma Van Dam uit Leeuwarden.
In de loop van de zestiger jaren van
de vorige eeuw, was een totale
restauratie noodzakelijk. Tijdens die
restauratie werd het schot verwijderd,
dat het koor vele eeuwen van
de kerk heeft gescheiden. De
preekstoel werd naar de westgevel
verplaatst en in het voorjaar van
1967 werd de kerk weer in gebruik
genomen.
In de tachtiger jaren bleek dat het orgel, na bijna een eeuw in gebruik te zijn geweest, danig in verval te zijn geraakt. Besloten werd tot restauratie over te gaan, waarbij een tweede manuaal werd aangebracht. Aan het eind van de vorige eeuw is de kerk voorzien van dubbele beglazing. De oude glas-in-loodramen werden verwijderd en tussen de dubbele beglazing geplaatst. Op deze wijze probeert de hervormde gemeente te Lopik haar kerkgebouw in goede staat te houden.
In de tachtiger jaren bleek dat het orgel, na bijna een eeuw in gebruik te zijn geweest, danig in verval te zijn geraakt. Besloten werd tot restauratie over te gaan, waarbij een tweede manuaal werd aangebracht. Aan het eind van de vorige eeuw is de kerk voorzien van dubbele beglazing. De oude glas-in-loodramen werden verwijderd en tussen de dubbele beglazing geplaatst. Op deze wijze probeert de hervormde gemeente te Lopik haar kerkgebouw in goede staat te houden.
