35 Jaar Stichting tot Behoud van het Nederlandse Orgel
Geschreven door Vkb Datum: 15-1-2009
Op 20 september 2008 was het 35
jaar geleden dat de Stichting tot
Behoud van het Nederlandse Orgel
(SBNO) werd opgericht. De directe
aanleiding was de constatering dat
bij een kerkrestauratie de restauratie
van het orgel als sluitpost op de
begroting werd meegenomen.
Oudste cultuur
De SBNO werd opgericht om de
echte orgelliefhebbers bij het
behoud van het historische Nederlandse
orgel te betrekken. Nergens
ter wereld zijn zoveel historische
orgels aanwezig als juist in de lage
landen bij de zee. Misschien is het
wel de oudste cultuur die Nederland
heeft. Maar ook deze monumenten
moeten op gezette tijden onderhouden
en gerestaureerd worden. Dat
kost geld, soms veel geld. Juist nu
overheidssubsidies steeds moeilijker
beschikbaar komen, zal het particulier
initiatief een steeds grotere rol
gaan spelen.
Hoopvol
Maar er zijn ook hoopvolle tekenen.
Naast de extra subsidie die het Rijk
beschikbaar zal stellen, zijn ook de
provinciale overheden het belang
gaan inzien van een deel van het
cultureel erfgoed: de orgels. De
statenfracties van CDA, PvdA en VVD
in de provincie Overijssel hebben het
idee gelanceerd om € 600.000 te
investeren in het beheer en behoud
van religieuze gebouwen. Men wil
dat eind 2008 van diverse Overijsselse
orgels een cd is opgenomen.
Met een deel van het ter beschikking
te stellen geld moet ook de restauratie
van enkele belangrijke orgels
mogelijk worden gemaakt.
Aan die hoognodige restauraties wil
ook de SBNO haar steentje bijdragen.
Dat heeft ze de afgelopen 35
jaar ook gedaan, daartoe in staat
gesteld door de donaties van de vele
honderden donateurs, en niet in het
minst door diverse giften, legaten en
erfenissen. Onder de zeer vele
orgels, die mede door een financiële
bijdrage van de SBNO gerestaureerd
zijn, bevinden zich orgels van meer
dan gewone historische betekenis.
Zutphen
Het eerste orgel dat kon rekenen op
een ruime gift van SBNO voor een
deelrestauratie in de jaren zeventig
van de vorige eeuw was het historische
Bader-orgel in de Grote of St.
Walburgiskerk te Zutphen. Het 17e
eeuwse orgel, gebouwd rond het
jaar 1640 door de orgelmaker Hans
Henrick Bader, verkeerde lange tijd
in slechte staat. Die situatie duurde
tot 1993 toen een allesomvattende
restauratie van start ging die in 1996
werd voltooid. De orgelmakers Reil
uit Heerde voerden deze restauratie
uit. Het Bader-orgel in Zutphen
behoort tot de grootste orgels is
Nederland uit de periode van de late
renaissance.
Het is ondoenlijk alle gerestaureerde
orgels uit de afgelopen 35 jaar,
waaraan de jubilerende SBNO een
bijdrage heeft mogen geven, voor
het voetlicht te brengen. Er wachten
nog tientallen instrumenten op
‘eerherstel’. De Stichting tot Behoud
van het Nederlandse Orgel, Postbus
105, 8080 AC te Elburg, hoopt in de
toekomst ook aan de restauratie van
deze kostbare monumenten een
bijdrage te kunnen leveren, aldus
een publicatie in “Monumenten”
van september 2008.