Een 275-jarige: het orgel in de Grote kerk te Maassluis
Geschreven door Vkb Datum: 15-10-2008
De grote kerk in Maassluis, gebouwd
op het Schanseiland en voltooid in
1639, is ontworpen door Hendrick de
Keyser. Evenals bij de eerder
gebouwde Noorderkerk in Amsterdam
is het grondplan dat van een
Grieks kruis. De houten tongewelven,
onder architectuur van Gillesz
van der Pijpen, doen denken aan de
scheepsbouw. Aanvankelijk had men
op het midden van het kruis van het
dak een houten toren geplaatst.
Toen echter na tien jaar het dak ging
doorzakken, heeft men aan de
westzijde van de kerk een nieuwe
toren gebouwd, waarop de oude
houten toren als bovenste deel werd
geplaatst. Op het kruis van de kerk
werd een kleine vieringtoren met
windwijzer geplaatst.
Maassluis heeft zijn historie in de visserij. Dat de kerk bekostigd werd uit onder meer de belastingopbrengsten van de in Maasluis aangevoerde vis, is dan ook niet verbazingwekkend. Veel zaken in de kerk herinneren aan de zeevisserij, zoals het Visserijbord geschilderd door Abraham van Beyeren, volgens zeggen een leerling van Rembrandt. Maar ook de vele scheepsmodellen getuigen hiervan. Bijzonder zijn de in 1643 aangebrachte galmborden, aan weerszijden van het koorhek. De Maassluisse kleermakers konden niet bij de vissers achterblijven, dus schonken zij in 1650 een gildebord.
Het meest in het oog springend in deze kerk is het Garrelsorgel. Arp Schnitger heeft veel beroemde orgelbouwers opgeleid. Rudolph Garrels, geboren in 1675 in het Oost-Friese Norden, was vanaf 1697 één van hen. Van zijn hand zijn dan ook de orgels van Maasland (1724- 1725), Maassluis (1730-1732), Purmerend (1739-1742) en Klundert (1749-1750).
Govert van Wijn had in zijn leven als reder in de zalmvisserij goed geboerd. Hij was daarom een notabele van Maassluis die ook een periode penningmeester was van de “Visscherij van Maasluijs”. De heer Van Wijn heeft in de laatste jaren van zijn leven veel goede dingen gedaan. Zo liet hij in de Veerstraat trappen maken over de dijk zodat het gelovige volk, en hijzelf, wat gemakkelijker ter kerke konden gaan. In 1729, honderd jaar na het begin van de bouw van de kerk, schonk hij de gemeente een orgel. Echter onder één voorwaarde, namelijk dat elk jaar slechts één kerkmeester zou worden vervangen door een nieuwe, in plaats van het gebruik dat elk jaar twee van de vier kerkmeesters werden vervangen.
Het orgel kostte destijds bijna 20.000 gulden. Ook schonk Govert van Wijn een bedrag van 10.000 Engelse ponden dat hij ‘eeuwigdurend’ vastzette op een Engelse bank. Uit de revenuen van dit fonds zouden organist, orgeltrappers en orgelonderhoud bekostigd worden. Overigens: tot op de dag van vandaag wordt de rente van dit fonds overgemaakt naar de kerkrentmeesters. Op 4 december 1732, de dag dat Govert van Wijn 90 jaar oud werd, vond de overdracht plaats en werd het orgel feestelijk in gebruik genomen, aldus een publicatie in “de Orgelvriend” van juni 2008.
Maassluis heeft zijn historie in de visserij. Dat de kerk bekostigd werd uit onder meer de belastingopbrengsten van de in Maasluis aangevoerde vis, is dan ook niet verbazingwekkend. Veel zaken in de kerk herinneren aan de zeevisserij, zoals het Visserijbord geschilderd door Abraham van Beyeren, volgens zeggen een leerling van Rembrandt. Maar ook de vele scheepsmodellen getuigen hiervan. Bijzonder zijn de in 1643 aangebrachte galmborden, aan weerszijden van het koorhek. De Maassluisse kleermakers konden niet bij de vissers achterblijven, dus schonken zij in 1650 een gildebord.
Het meest in het oog springend in deze kerk is het Garrelsorgel. Arp Schnitger heeft veel beroemde orgelbouwers opgeleid. Rudolph Garrels, geboren in 1675 in het Oost-Friese Norden, was vanaf 1697 één van hen. Van zijn hand zijn dan ook de orgels van Maasland (1724- 1725), Maassluis (1730-1732), Purmerend (1739-1742) en Klundert (1749-1750).
Govert van Wijn had in zijn leven als reder in de zalmvisserij goed geboerd. Hij was daarom een notabele van Maassluis die ook een periode penningmeester was van de “Visscherij van Maasluijs”. De heer Van Wijn heeft in de laatste jaren van zijn leven veel goede dingen gedaan. Zo liet hij in de Veerstraat trappen maken over de dijk zodat het gelovige volk, en hijzelf, wat gemakkelijker ter kerke konden gaan. In 1729, honderd jaar na het begin van de bouw van de kerk, schonk hij de gemeente een orgel. Echter onder één voorwaarde, namelijk dat elk jaar slechts één kerkmeester zou worden vervangen door een nieuwe, in plaats van het gebruik dat elk jaar twee van de vier kerkmeesters werden vervangen.
Het orgel kostte destijds bijna 20.000 gulden. Ook schonk Govert van Wijn een bedrag van 10.000 Engelse ponden dat hij ‘eeuwigdurend’ vastzette op een Engelse bank. Uit de revenuen van dit fonds zouden organist, orgeltrappers en orgelonderhoud bekostigd worden. Overigens: tot op de dag van vandaag wordt de rente van dit fonds overgemaakt naar de kerkrentmeesters. Op 4 december 1732, de dag dat Govert van Wijn 90 jaar oud werd, vond de overdracht plaats en werd het orgel feestelijk in gebruik genomen, aldus een publicatie in “de Orgelvriend” van juni 2008.
Ik wil starten met VKB Academy.
U heeft geen Flash player geinstalleerd. Klik hier om deze te downloaden.
