Eind in zicht van Duitse ‘Kirchensteuer’?
Geschreven door B. van der Schaaf Datum: 29-8-2009
Een kerkjuridische kwestie in Duitsland bedreigt een forse inkomstenbron van de kerken. De kerkbelasting (‘Kirchensteuer’), jaarlijks goed voor miljarden euro’s, heeft haar tijd waarschijnlijk gehad. Aldus een bericht in Trouw van 20 augustus 2009.
Door een op het eerste gezicht onschuldige uitspraak van een rechtbank in Freiburg moeten de Duitse kerken wellicht gaan uitzien naar andere methoden om bijdragen van gelovigen binnen te krijgen. De rechter in Freiburg heeft een wig gedreven in het financieringssysteem.
Aanleiding is de ’kerkverlater’ Hartmut Zapp, hoogleraar kerkelijk recht. Hij is uit de RK Kerk gestapt – maar blijft deel uitmaken van zijn geloofsgemeenschap, zijn parochie. Zapp wil daar best voor betalen, maar dan vrijwillig en niet via de door de overheid geïnde kerkbelasting. Volgens de emeritus hoogleraar is de vrijheid van godsdienst in het geding. „Een gelovige die om financiële redenen de ’rechtspersoon kerk’ uitstapt, moet lid kunnen blijven van de geloofsgemeenschap.” Wat de staat daar ook van vindt.
Zapp zit met zijn redenering op de pauselijke lijn, maar de Duitse bisschoppen hebben een missive uit Rome uit 2006 terzijde gelegd. Volgens hen kun je geen kerklid zijn zonder belasting te betalen. Zapp verwijt de Duitse kerkleiding ’ernstige ongehoorzaamheid’ aan het Romeinse leergezag. Een pikant verwijt, nu de bisschoppen een Duitse paus als hoofd hebben. Wat de vrijwilligheid van bijdragen betreft stelt de rechter Zapp nu in het gelijk. Waarmee de professor zijn doel, het ondermijnen van de Kirchensteuer, lijkt te bereiken. Sinds 1990 maakt een Duitse werkgroep van zo’n honderd protestanten en katholieken zich al sterk tegen het systeem van de Kirchensteuer. Dat zou een ongewenste vervlechting van kerk en staat zijn. Kerkelijke bijdragen moeten vrijwillig zijn, menen zij. Ook de Duitse Bonhoeffervereniging wil af van de Kirchensteuer.
Voor Duitse kerken vormen de opbrengsten uit kerkbelasting een flinke inkomstenbron. Het laatst bekende boekjaar – 2008, net voor de kredietcrisis uitbrak – was voor hen een topjaar: ze inden 9,6 miljard aan inkomsten. De RK Kerk incasseerde 5,1 en de Evangelische Kirche Deutschland (EKD) 4,5 miljard euro. Of ze dat bedrag ook halen wanneer ze het geld als vrijwillige bijdragen binnen moeten krijgen, is zeer de vraag. De gevolgen van de rechterlijke uitspraak in de zaak-Zapp kunnen vergaand zijn. De rechter deed half juli al zijn uitspraak, maar nu worden de contouren zichtbaar van de consequenties, aldus Trouw.
(Bron afbeelding: www.kirchensteuer.de)