Kerkbalans Nieuwe Stijl werkt, maar invoering hapert
Geschreven door Ben van der Schaaf Datum: 17-1-2012
Kerkbalans Nieuwe stijl werkt, maar de invoering hapert. Gemeenten en parochies waar de adviezen van Kerkbalans Nieuwe Stijl (Verbreden en Verdiepen) worden uitgevoerd, zien een stijging van de inkomsten van de actie Kerkbalans. Wel levert de praktische invoering van Verbreden en Verdiepen op veel plaatsen nog moeilijkheden op. Daarvoor zou meer centrale ondersteuning moeten komen.
Dit zei dr. Ton Bernts, directeur van het onderzoeksbureau Kaski dat is verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen, op 12 januari in Utrecht tijdens de persconferentie bij de start van de actie Kerkbalans 2012. Hij presenteerde daar de belangrijkste resultaten van een evaluatie van Kerkbalans Nieuwe Stijl.
Stijging inkomsten
Geconcludeerd kan worden dat waar de adviezen van Kerkbalans Nieuwe Stijl (KNS) door de plaatselijke kerken worden uitgevoerd, dit tot een stijging van inkomsten leidt. Intensivering van fondsenwervende activiteiten, de kern van KNS, blijkt te werken. Wel zijn er problemen met de implementatie van de adviezen. Niet elke plaatselijke kerk is organisatorisch in staat om tot deze nieuwere vorm van geldwerving over te gaan. Hiervoor zal in de toekomst naar oplossingen moeten worden gezocht
In 2005 is gestart met Kerkbalans Nieuwe Stijl (KNS), een traject om de actie Kerkbalans plaatselijk te intensiveren. Via een nieuwe communicatiestrategie werden de methoden ‘Verbreden en Verdiepen’ geïntroduceerd. Daarbij wordt onder ‘Verbreden’ verstaan: meer kerkleden een bijdrage laten geven. De middelen om dit te bereiken zijn: via persoonlijke contacten, telefonisch of per brief nieuwe gevers werven, op een aansprekende en gedifferentieerde manier de verschillende doelgroepen aanschrijven en ex-gevers rappelleren.
Het doel van ‘Verdiepen’ is: kerkleden die al bijdragen vragen hun bijdrage te verhogen. De middelen die daartoe werden ingezet zijn: het noemen van richtbedragen of percentages en eveneens een doelgroepenbenadering via een aansprekende en gedifferentieerde benadering van de verschillende groepen in de gemeente.
Nu terugloop
Dr. Bernts stelde vast dat de jaren 2007/2008 voor de R.-K. Kerk en de PKN beide de laatste jaren zijn geweest waarin de voorlopige opbrengsten van de actie Kerkbalans nog stegen: resp. 1,1 en 0,9%. In 2008-2009 en 2009-2010 was er sprake van teruggang in opbrengsten bij de R.-K. Kerk (-0,2 en -0,4%) terwijl de opbrengsten in de PKN in totaal nog stegen (+ 0,9 en + 0,4%). Over 2010 (definitieve cijfers bij de R.-K. Kerk) en 2011 (voorlopige cijfers van de PKN) is er voor het eerst voor de beide grote kerken sprake van teruglopende inkomsten uit Kerkbalans, namelijk respectievelijk -2,1 en 0,8%.
Onderdelen van het verandertraject in het kader van Kerkbalans Nieuwe Stijl, waar Verbreden en Verdiepen deel van uitmaakte, waren verandering van het campagnebeeld en aanpassing van de mediacampagne in een meer persoonlijke richting. Verder werden vrijwilligers in de parochies en gemeenten getraind om Verbreden en Verdiepen in de praktijk uit te voeren en kwamen er Kerkbalans adviseurs die landelijk advies en bijstand leverden.
Er werd een handboek geproduceerd met o.a. informatie over de segmentatie in doelgroepen en de wijze van benadering daarvan, bij voorbeeld door middel van (voorbeeld)brieven. Er kwamen proefprojecten in een aantal gemeenten en parochies en evaluatieonderzoek. Er werd aandacht besteed aan best practices, er kwam een tekstenservice ter ondersteuning van de doelgroepenbenadering en ook op de websites verschenen tal van voorbeeldbrieven en andere teksten die bruikbaar waren bij Kerkbalans Nieuwe Stijl.
Toepassing KNS
Kerkbalans Nieuwe Stijl wordt in de Protestantse Kerk meer toegepast dan in de R.K.Kerk, maar over de financiële effecten over meerdere jaren is vanuit de parochies meer bekend dan uit de Protestantse kerken en gemeenten. Verbreden en Verdiepen wordt in 10 tot 16% van de R.K. parochies toegepast. In 23 tot 36% van de parochies wordt één element van KNS in de praktijk gebracht. In 54 tot 61 van de parochies worden nog geen onderdelen van de nieuwe wijze van geldwerving toegepast.
Die cijfers liggen in de PKN heel anders. Van de Protestantse kerken en gemeenten past bijna 2/3 deel (62%) elementen van Kerkbalans Nieuwe Stijl toe. 31 Procent kent de nieuwe aanpak maar doet er zelf niet aan mee en 7% van de PKN-kerken kent KNS nog altijd niet.
Als het gaat om de effecten van Kerkbalans Nieuwe Stijl zijn alleen vanuit de R.-K. Kerk cijfers over meerdere jaren bekend. Hier blijkt dat het in 2007 en 2008 nog niet veel uitmaakte of de nieuwe manier van geldwerving wel of niet werd toegepast: in beide groepen van parochies werd in die jaren nog een stijgende opbrengst genoteerd. Sinds 2008 lopen de opbrengsten tussen parochies die de nieuwe werkwijze toepassen en de parochies die dat niet doen, duidelijk uiteen. In parochies zonder KNS is in 2010 de opbrengst van Kerkbalans gemiddeld terug op het niveau van 2006, in parochies met KNS is volgens de laatste cijfers sprake van een winst vergeleken met 4 jaar terug van gemiddeld ruim 5%.
Implementatie
De conclusie is dat Verbreden en Verdiepen een positief effect heeft op de opbrengst van de jaarlijkse lokale geldwerving in het kader van de actie Kerkbalans. Maar de implementatie is het probleem, zei Kaski-directeur Ton Bernts bij de presentatie van Kerkbalans 2012. Oorzaken zijn het ontbreken van voldoende middelen waar het gaat om de inzet van vrijwilligers of de beschikbaarheid van automatisering. Verder is er naar zijn mening sprake van twijfel aan het effect en een gebrek aan assertiviteit van de kerk. Bernts noemde die twijfel onterecht. “Kerkbalans Nieuwe Stijl heeft in parochies waar ze wordt ingezet een goed effect”.
De evaluatie wees verder uit dat de lokale uitvoering van Kerkbalans Nieuwe Stijl haar beperkingen kent qua effectiviteit, efficiëntie en continuïteit. Kaski beveelt dan ook aan om nog meer centrale ondersteuning te gaan bieden aan de lokale parochies, gemeenten en kerken die met de vernieuwing van hun geldwerving aan de slag willen. Bernts: “Er is reden om daar goed naar te kijken”.
Ik wil starten met VKB Academy.
U heeft geen Flash player geinstalleerd. Klik hier om deze te downloaden.
