350 Jaar protestantse gemeente Volendam
Geschreven door Vkb Datum: 15-11-2008
Op de plaats waar nu een flink
gedeelte van Volendam gebouwd is,
stonden vroeger maar enkele
huizen. Daarin woonden o.a. een
wachter voor de vuren en de
bewakers van schepen in het
Volendammermeer, tot 1357 de
haven van Edam. Destijds werd bij
de Zuiderzee de IJmonding afgedamd.
Hier ontstond de nederzetting
Follendam, Vooledam, Voolendam
en uiteindelijk Volendam.
De geschiedenis van de kleine
gemeenschap gereformeerden te
Volendam (na het reglement van
1816 Nederduitsch hervormden
genoemd), dateert van begin
zeventiende eeuw. In 1650 werd
Volendam, bestaande uit een
honderdtal huizen, door zo’n
tweehonderd gezinnen bewoond.
De kerkenraad van Edam vroeg in
1657 aan de Staten van Holland en
Westvrieslandt toestemming voor de
bouw van een ‘predickhuis’ te
Volendam, waarop gunstig werd
beslist. Op 6 oktober 1658 werd het
gebouw ingewijd.
Vrij beheer
De burgemeester van Edam benoemde
vanaf 1658 ieder jaar drie
kerkmeesters. Deze aanstellingen
vonden plaats tot de scheiding van
Kerk en Staat in 1798. Hierna
werden de kerkmeesters jaarlijks
door mannelijke lidmaten gekozen.
Ze vormden tot 1972 het kerkbestuur
van Volendam. Na invoering
van het nieuw landelijk Algemeen
reglement van 1870, werd te
Volendam in 1871 een reglement
voor het kerkbestuur ingesteld,
waarbij gekozen werd voor vrij en
eigen financieel beheer.
Op 12 oktober 1807 moest de predikantsplaats, die op dat moment vacant was, worden opgeheven. Dat overkwam destijds meerdere kleine gemeenten. De preekbeurten te Volendam werden verplicht gecombineerd met die van Edam. De Edamse predikanten moesten de diensten te Volendam waarnemen, eerst eens in de drie weken en later eenmaal per maand.
Op 12 oktober 1807 moest de predikantsplaats, die op dat moment vacant was, worden opgeheven. Dat overkwam destijds meerdere kleine gemeenten. De preekbeurten te Volendam werden verplicht gecombineerd met die van Edam. De Edamse predikanten moesten de diensten te Volendam waarnemen, eerst eens in de drie weken en later eenmaal per maand.
Stolphoevekerkje
Het enige protestantse kerkje te
Volendam, het z.g. Stolphoevekerkje,
werd in 1658 gebouwd door
Adriaan Nieng, molenmaker te
Hoorn. Het is een nagenoeg vierkante
op bakstenen voet uit hout
opgetrokken gebouwtje. Een
klokketorentje bekroont het tentdak
met oudhollandse pannen. Het
kerkje lijkt veel op de Noordhollandse
stolphoeve. Evenals bij de
stolphoeve is er in de kerkzaal een
ruimte met een hoger middenvak,
door staanders afgescheiden van een
lagere omvang. Het middenvak is
overdekt met een houten gewelf
boven op een door consoles gedragen
kooflijst.
De inventaris bestaat onder meer uit een zeskantige eiken preekstoel met gesneden voet, op een natuurstenen voetstuk. Een eiken doophek, samengesteld uit fragmenten van omstreeks 1600. Voorts een ijzeren doopboog, bekroond door een vergulde gestyleerde lelie. Opvallend is het fraaie ongeveer tweehonderd jaar oude kabinetorgel dat na grondige restauratie door de firma Flentrop in Zaandam in 1990 in gebruik werd genomen.
Eeuwen stond het kerkje buiten de bebouwing op het z.g. Kerckelant, omgeven door sloten. Men kon er komen via een dijktrap en brugje aan het Zuideinde. Door de uitbreiding van de bebouwing begin vorige eeuw is het kerkje toegankelijk via een getoogde poort in het tuinhek aan het Burgemeester Kolfschotenplein. Dit unieke Stolphoevekerkje uit 1658 is te Volendam het oudste gebouw dat onder de monumentenzorg valt.
De inventaris bestaat onder meer uit een zeskantige eiken preekstoel met gesneden voet, op een natuurstenen voetstuk. Een eiken doophek, samengesteld uit fragmenten van omstreeks 1600. Voorts een ijzeren doopboog, bekroond door een vergulde gestyleerde lelie. Opvallend is het fraaie ongeveer tweehonderd jaar oude kabinetorgel dat na grondige restauratie door de firma Flentrop in Zaandam in 1990 in gebruik werd genomen.
Eeuwen stond het kerkje buiten de bebouwing op het z.g. Kerckelant, omgeven door sloten. Men kon er komen via een dijktrap en brugje aan het Zuideinde. Door de uitbreiding van de bebouwing begin vorige eeuw is het kerkje toegankelijk via een getoogde poort in het tuinhek aan het Burgemeester Kolfschotenplein. Dit unieke Stolphoevekerkje uit 1658 is te Volendam het oudste gebouw dat onder de monumentenzorg valt.
Ik wil starten met VKB Academy.
U heeft geen Flash player geinstalleerd. Klik hier om deze te downloaden.
