Zonder last of ruggespraak
Geschreven door Vkb Datum: 15-12-2008
In “De Waarheidsvriend” van 31 juli 2008 schrijft dr. P. van den Heuvel, kerkrechtspecialist en hervormd emeritus predikant te Bunnik, het volgende.
Wat betekent het dat ambtsdragers worden afgevaardigd naar een meerdere vergadering ‘zonder last of ruggespraak?’ In ordinantie 4-3-2 is vermeld: “De naar de meerdere vergaderingen afgevaardigde ambtsdragers handelen zonder last of ruggespraak. De ‘meerdere vergaderingen’ zijn alle ambtelijke vergaderingen ‘boven’ de kerkenraad: de classicale vergadering, de algemene classicale vergadering en de generale synode.
Onjuiste uitleg
Als gevolg van spanningen in een plaatselijke gemeente werd overleg gevoerd tussen het breed moderamen van de classis en vertegenwoordigers van de plaatselijke gemeente. De voorzitter van het college van kerkrentmeesters presenteerde plotseling een plan: er zou iemand van buiten de gemeente worden aangesteld om als preses van de kerkenraad op te treden. Deze zou betaald worden door het college van kerkrentmeesters. Niemand van de plaatselijke gemeente kende dit plan, noch binnen de kerkenraad noch binnen het college. men voelde zich overrompeld en vroeg hem of dat zo maar kon. Jazeker, was zijn antwoord: hij handelde zonder last of ruggespraak. Zo staat het in de kerkorde en hij hoefde aan niemand verantwoording af te leggen van deze beslissing.
Hier klopt dus helemaal niets van. Er was om te beginnen geen sprake van een besluitvorming in een meerdere vergadering, maar van een overleg tussen vertegenwoordigers van kerkelijke organen. maar vooral: een voorzitter kan een college nooit binden aan een besluit dat hij als persoon heeft genomen. Besluiten in de kerk worden altijd genomen na gezamenlijk beraad, met meerderheid van stemmen, door een ambtelijke vergadering of een college. Dat is een grondregel in ons kerkelijk bestel.
Hier klopt dus helemaal niets van. Er was om te beginnen geen sprake van een besluitvorming in een meerdere vergadering, maar van een overleg tussen vertegenwoordigers van kerkelijke organen. maar vooral: een voorzitter kan een college nooit binden aan een besluit dat hij als persoon heeft genomen. Besluiten in de kerk worden altijd genomen na gezamenlijk beraad, met meerderheid van stemmen, door een ambtelijke vergadering of een college. Dat is een grondregel in ons kerkelijk bestel.
Juiste uitleg
Wat betekenen de woorden ‘zonder last of ruggespraak’ dan wel? Wie door de kerkenraad is aangewezen als afgevaardigde naar de classicale vergadering (of door de classis naar de generale synode) handelt in die vergadering zonder last of ruggespraak. Als daar moet worden gestemd, hoeft hij niet eerst terug naar de vergadering die hem heeft afgevaardigd, maar brengt hij naar eigen overtuiging, of liever gezegd: in volle ambtelijke verantwoordelijkheid, zijn stem uit. Dan kan het gebeuren dat hij anders stemt dan (de meerderheid van) de vergadering die hem heeft afgevaardigd, zou wensen. men kan hem niet binden, hij is vrij in het uitbrengen van zijn stem.
Dit is voluit kerkelijk! We gaan niet naar een meerdere vergadering met een ingevuld stembriefje in de binnenzak. We gaan als kerkelijke vergadering in beraad. We spreken met elkaar en luisteren naar de overwegingen die worden ingebracht en daarna brengen we onze stem uit. Dan kan het gebeuren dat we door anderen overtuigd zijn en dus anders stemmen dan we oorspronkelijk van plan waren.
Dit is voluit kerkelijk! We gaan niet naar een meerdere vergadering met een ingevuld stembriefje in de binnenzak. We gaan als kerkelijke vergadering in beraad. We spreken met elkaar en luisteren naar de overwegingen die worden ingebracht en daarna brengen we onze stem uit. Dan kan het gebeuren dat we door anderen overtuigd zijn en dus anders stemmen dan we oorspronkelijk van plan waren.
Algemene kerkenraad
Strikt genomen geldt deze bepaling niet voor de leden van de algemene kerkenraad, die door de wijkkerkenraden zijn aangewezen. Immers: de algemene kerkenraad is géén meerdere vergadering. Toch houd ik het er op dat voor de leden van de algemene kerkenraad hetzelfde geldt: ook zij handelen in die vergadering ‘zonder last of ruggespraak’.
De algemene kerkenraad is voluit een ambtelijke vergadering. Daarin worden besluiten genomen voor het geheel van de gemeente. De ambtsdragers hebben in deze vergadering het belang van de gemeente als geheel te dienen. Soms komen ze daarmee in een lastig parket: besluiten die voor de gemeente als geheel noodzakelijk en verstandig zijn, kunnen pijnlijk ingrijpend zijn voor hun eigen wijkgemeente.
Natuurlijk zullen zij de pijn en moeite vertolken die in de eigen wijkgemeente leven en tot het uiterste proberen de pijnlijke gevolgen voor de eigen wijkgemeente weg te nemen of te verzachten. maar uiteindelijk zullen ze bij het uitbrengen van hun stem niet het eigen belang (= van de eigen wijkgemeente) de doorslag laten geven, maar doen wat voor de gemeente als geheel noodzakelijk is, aldus dr. Van den Heuvel.
De algemene kerkenraad is voluit een ambtelijke vergadering. Daarin worden besluiten genomen voor het geheel van de gemeente. De ambtsdragers hebben in deze vergadering het belang van de gemeente als geheel te dienen. Soms komen ze daarmee in een lastig parket: besluiten die voor de gemeente als geheel noodzakelijk en verstandig zijn, kunnen pijnlijk ingrijpend zijn voor hun eigen wijkgemeente.
Natuurlijk zullen zij de pijn en moeite vertolken die in de eigen wijkgemeente leven en tot het uiterste proberen de pijnlijke gevolgen voor de eigen wijkgemeente weg te nemen of te verzachten. maar uiteindelijk zullen ze bij het uitbrengen van hun stem niet het eigen belang (= van de eigen wijkgemeente) de doorslag laten geven, maar doen wat voor de gemeente als geheel noodzakelijk is, aldus dr. Van den Heuvel.
