Verkiezingen van ambtsdragers
Geschreven door Vkb Datum: 15-1-2008
In tal van gemeenten heeft binnenkort weer verkiezing
van ambtsdragers plaats. Dat levert vragen op over de
gang van zaken rond dubbeltallen en verkiezingsregelingen,
zo schrift dr. P. van den Heuvel, kerkrechtspecialist
en emeritus predikant, in “De Waarheidsvriend” van 27
september 2007.
In gemeenten waar de verkiezing van ambtsdragers plaatsvindt door middel van dubbeltallen (ord. 3-6-6) stuit men op de moeilijkheid dat volgens de kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland aan de gemeente moet worden gevraagd om niet per vacature maar per ambt namen in te dienen. En vervolgens dat, als er één of meer namen voor dat ambt zijn ingediend, voor elke vacature dubbeltallen moeten worden gesteld. Concreet houdt dat in dat als vier van de vijf aftredende ouderlingen herkiesbaar zijn en maar één naam voor ouderling wordt ingediend, voor alle vijf vacatures een dubbeltal moet worden gesteld. Ook als niemand in de gemeente bezwaar zou hebben tegen de herkiesbare ambtsdragers.
In gemeenten waar de verkiezing van ambtsdragers plaatsvindt door middel van dubbeltallen (ord. 3-6-6) stuit men op de moeilijkheid dat volgens de kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland aan de gemeente moet worden gevraagd om niet per vacature maar per ambt namen in te dienen. En vervolgens dat, als er één of meer namen voor dat ambt zijn ingediend, voor elke vacature dubbeltallen moeten worden gesteld. Concreet houdt dat in dat als vier van de vijf aftredende ouderlingen herkiesbaar zijn en maar één naam voor ouderling wordt ingediend, voor alle vijf vacatures een dubbeltal moet worden gesteld. Ook als niemand in de gemeente bezwaar zou hebben tegen de herkiesbare ambtsdragers.
Vereenvoudigd systeem
Om dit probleem te verhelpen, heeft een aantal classicale
vergaderingen een voorstel tot wijziging van de kerkorde
ingediend. Het stond op de agenda van de synodevergadering
van 20 april 2007. De bedoeling was de nieuwe
tekst zo snel mogelijk aan de kerkenraden en de classicale
vergaderingen toe te sturen, zodat de verkiezingen
aan het einde van dit jaar konden plaatsvinden volgens
een vereenvoudigd systeem. Maar door een overvolle
agenda is de synode in april niet aan de behandeling van
de kerkordewijziging toegekomen en moest die tot
november 2007 worden uitgesteld. Een nieuwe regeling
kan dus op zijn vroegst in april 2008 van kracht worden.
Gemeenten waar men ambtsdragers verkiest via bindende
dubbeltallen zullen zich dus nog één keer moeten
behelpen met de bestaande (omslachtige) regeling, aldus
dr. Van den Heuvel.
Voorstel
Vervolgens geeft hij in het kort weer hoe het er in de
toekomst (hopelijk) uit gaat zien. In de ‘gewone’ verkiezingsprocedure
(ord. 3-3-3 t/m 5) blijft alles hetzelfde:
gemeenteleden mogen namen indienen per ambt. Er
wordt per ambt een verkiezingslijst (dus een afzonderlijke
verkiezingslijst voor ouderlingen, ouderlingenkerkrentmeester
en diakenen) ingediend. Wie door tien
of meer stemgerechtigde gemeenteleden is voorgedragen,
wordt op de verkiezingslijst geplaatst. Vervolgens
worden de benodigde ambtsdragers uit deze lijst(en)
gekozen. Als de gemeente de kerkenraad gemachtigd
heeft om bindende dubbeltallen op te stellen volgens
ordinantie 3-6-6, zal daar, zo luidt het voorstel, voortaan
aan de gemeente gevraagd worden om per vacature
namen in te dienen.
Als voor een bepaalde vacature door één of meer gemeenteleden een naam is ingediend, moet voor die vacature een dubbeltal worden opgesteld. Is er voor een bepaalde vacature geen naam binnengekomen, dan moet de kerkenraad daarin zelf voorzien. In dat geval zal de kerkenraad, als er in de vacature van een herkiesbare ambtsdrager geen naam wordt ingediend, de betrokken ambtsdrager dus per enkele kandidaatstelling kunnen herverkiezen.
Als voor een bepaalde vacature door één of meer gemeenteleden een naam is ingediend, moet voor die vacature een dubbeltal worden opgesteld. Is er voor een bepaalde vacature geen naam binnengekomen, dan moet de kerkenraad daarin zelf voorzien. In dat geval zal de kerkenraad, als er in de vacature van een herkiesbare ambtsdrager geen naam wordt ingediend, de betrokken ambtsdrager dus per enkele kandidaatstelling kunnen herverkiezen.
Verkiezingsregeling
Een andere vraag betreft de verkiezingsregeling, die er in
elke gemeente behoort te zijn. Hierin is vastgelegd op
welke wijze de verkiezingen plaatsvinden (ord. 3-2). In
deze regeling kan bijvoorbeeld worden vastgelegd dat er
bij volmacht kan worden gestemd (ord. 3-2-4) of dat de
verkiezing niet in een vergadering van stemgerechtigde
leden, maar door middel van een stembusverkiezing
plaats heeft. Het is de kerkenraad die deze regeling
vaststelt (ord. 3-2-1).
Daarbij mag echter niet over het hoofd worden gezien dat de gemeente bij het vaststellen of wijziging van deze regeling betrokken moet worden. De kerkenraad is niet bevoegd de regeling vast te stellen of te wijzigen zonder daarover de gemeente te informeren en te raadplegen. In ordinantie 4-7-2 wordt daarvoor de volgende formulering gebruikt: ‘De regelingen (…) worden vastgesteld en gewijzigd na de leden van de gemeente daarin gekend en daarover gehoord te hebben’. De verkiezing van haar ambtsdragers is een zaak die de gemeente als geheel aangaat en die behoort dan daarbij ook betrokken te worden.
Op zijn minst moet een voorstel om de procedure te veranderen tijdig worden gepubliceerd, waarbij de gemeente in de gelegenheid wordt gesteld om schriftelijk te reageren. Maar het is ook mogelijk een nieuwe verkiezingsregeling op een gemeenteavond aan de orde te stellen, zodat de leden daar hun opvatting kenbaar kunnen maken. Het is de kerkenraad die uiteindelijk de regeling vaststelt, maar die behoort daarbij gevoelens die in de gemeente leven, zwaar te laten meewegen, aldus dr. Van den heuvel in “De Waarheidsvriend”.
Daarbij mag echter niet over het hoofd worden gezien dat de gemeente bij het vaststellen of wijziging van deze regeling betrokken moet worden. De kerkenraad is niet bevoegd de regeling vast te stellen of te wijzigen zonder daarover de gemeente te informeren en te raadplegen. In ordinantie 4-7-2 wordt daarvoor de volgende formulering gebruikt: ‘De regelingen (…) worden vastgesteld en gewijzigd na de leden van de gemeente daarin gekend en daarover gehoord te hebben’. De verkiezing van haar ambtsdragers is een zaak die de gemeente als geheel aangaat en die behoort dan daarbij ook betrokken te worden.
Op zijn minst moet een voorstel om de procedure te veranderen tijdig worden gepubliceerd, waarbij de gemeente in de gelegenheid wordt gesteld om schriftelijk te reageren. Maar het is ook mogelijk een nieuwe verkiezingsregeling op een gemeenteavond aan de orde te stellen, zodat de leden daar hun opvatting kenbaar kunnen maken. Het is de kerkenraad die uiteindelijk de regeling vaststelt, maar die behoort daarbij gevoelens die in de gemeente leven, zwaar te laten meewegen, aldus dr. Van den heuvel in “De Waarheidsvriend”.
Ik wil starten met VKB Academy.
U heeft geen Flash player geinstalleerd. Klik hier om deze te downloaden.
