De kerkmusicus, nut en noodzaak
Geschreven door Vkb Datum: 15-5-2006
In het “Ouderlingenblad” van maart 2006 schreef de heer Chr. Winter onder de titel “De kerkmusicus, nut en noodzaak”, een artikel waarin hij
ingaat op de taakomschrijving van de kerkmusicus. Een groot deel van dit artikel drukken wij hieronder af.
Amateur of professional
“Kerkmusici zijn er in verschillende
soorten en maten. Ten eerste is er
het onderscheid tussen de amateur
en de professionele kerkmusicus. Ze
zijn beiden gediplomeerd, maar de
eerste is als liefhebber in de kerkmuziek
werkzaam, terwijl de tweede
professioneel opgeleid is, de
daarbij behorende vaardigheden
bezit en waarschijnlijk als musicus
zijn dagelijks brood verdient. Het
hangt van diverse factoren af welke
mate van scholing men van de kerkmusicus
verwacht en nodig heeft.
Men kan daarbij denken aan de grootte van de gemeente, het kerkgebouw en het orgel, de aard en omvang van de kerkmuziek en het belang dat men hecht aan een goedlopende kerkmuzikale praktijk. Zo zal een gemeente waar een cantorij, instrumentale groep en jeugdkoor functioneren eerder een gediplomeerd kerkmusicus aanstellen dan in een gemeente waar de kerkmuziek ophoudt bij het orgelspel.
Men kan daarbij denken aan de grootte van de gemeente, het kerkgebouw en het orgel, de aard en omvang van de kerkmuziek en het belang dat men hecht aan een goedlopende kerkmuzikale praktijk. Zo zal een gemeente waar een cantorij, instrumentale groep en jeugdkoor functioneren eerder een gediplomeerd kerkmusicus aanstellen dan in een gemeente waar de kerkmuziek ophoudt bij het orgelspel.
Taken en mogelijkheden
De Generale Regeling voor de
Kerkmuziek omschrijft de hoofdtaak
van de kerkmusicus als volgt: “Aan
de gemeentezang en de verdere
muzikale vormgeving van de eredienst
wordt leiding gegeven door
de kerkmusicus”. Een kerkmusicus is
in eerste instantie een musicus. Hij
of zij is aangesteld om leiding te
geven aan alle vormen van musiceren
binnen de liturgie. Vooral is de
kerkmusicus de voorganger in de
zang. De kerkzang wordt gestimuleerd
door adequate orgel- of pianobegeleidingen,
instructieve voorspelen en evocatief spel. Ook is de
kerkzang gebaat bij een zanggroep
(koor, cantorij, kinderkoor) die de
gemeente het lied in de mond legt.
Bij de musicerende taken van de kerkmusicus kan ook het leiden van een instrumentale groep behoren. In elke gemeente zijn wel enthousiaste instrumentalisten te vinden.
Aan de kerkmusicus de taak om het beste in de instrumentalisten boven te halen en het juiste evenwicht te vinden tussen de waarde van de actieve participatie van gemeenteleden en het muzikaal speel- en luistergenot.
Bij de musicerende taken van de kerkmusicus kan ook het leiden van een instrumentale groep behoren. In elke gemeente zijn wel enthousiaste instrumentalisten te vinden.
Aan de kerkmusicus de taak om het beste in de instrumentalisten boven te halen en het juiste evenwicht te vinden tussen de waarde van de actieve participatie van gemeenteleden en het muzikaal speel- en luistergenot.
Gemeenteopbouw
Met name in het leiden en begeleiden
van musicerende individuen en
gezelschappen binnen de gemeente
komt het gemeenteopbouwende
karakter van de kerkmuziek naar
voren. Veel cantorijen repeteren
meer dan veertig keer per jaar en
werken daarnaast met enige regelmaat
aan de kerkdiensten mee.
Te vaak wordt vergeten dat de kerkmusicus,
zeker als deze cantor is,
ook voorzanger is. Soms is het nodig
dat er een nieuw lied wordt aangevoorleerd.
Daarbij hangt het in belangrijke
mate van de manier van werken
van de kerkmusicus af of de
gemeente de zin hiervan inziet.
Op het gebied van kerkmuzikale en liturgische scholing van de gemeente kan nog veel werk verzet worden. Het aankweken van begrip voor kerkmuzikale en liturgische vormen levert bij kerkgangers een positieve grondhouding op voor de zaken die zich in de eredienst afspelen.
De kerkmusicus draagt ook bij aan de vormgeving van het kerkmuzikaal en liturgisch beleid. Als binnen de kerkenraad over deze zaken gesproken wordt, moet vanzelfsprekend de kerkmusicus daar ook bij betrokken worden. In die discussies zullen signatuur van de gemeente, de traditie van de kerk en de ideeën van voor de liturgie verantwoordelijken goed tegen elkaar afgewogen moeten worden. Vernieuwingen in de liturgie laten zich slechts na goede voorbereiding en met de nodige voorzichtigheid invoeren.
De kerkmusicus is de evenknie van de predikant. Hoewel de kerkenraad verantwoordelijk is voor de liturgie, wordt in de kerkorde door hun bijzondere expertise, een speciale verantwoordelijkheid toegekend aan de predikant voor de bediening van Woord en Sacramenten en aan de kerkmusicus voor het muzikale gedeelte van de eredienst. Een houding waarin het vakgebied van de ander wordt gerespecteerd is een voorwaarde voor een goede en duurzame overlegsituatie. Juist op het gebied van het kerklied overlappen de vakgebieden van predikant en kerkmusicus elkaar. Predikant en kerkmusicus hebben samen de spanningsboog van de liturgie in handen.
Op het gebied van kerkmuzikale en liturgische scholing van de gemeente kan nog veel werk verzet worden. Het aankweken van begrip voor kerkmuzikale en liturgische vormen levert bij kerkgangers een positieve grondhouding op voor de zaken die zich in de eredienst afspelen.
De kerkmusicus draagt ook bij aan de vormgeving van het kerkmuzikaal en liturgisch beleid. Als binnen de kerkenraad over deze zaken gesproken wordt, moet vanzelfsprekend de kerkmusicus daar ook bij betrokken worden. In die discussies zullen signatuur van de gemeente, de traditie van de kerk en de ideeën van voor de liturgie verantwoordelijken goed tegen elkaar afgewogen moeten worden. Vernieuwingen in de liturgie laten zich slechts na goede voorbereiding en met de nodige voorzichtigheid invoeren.
De kerkmusicus is de evenknie van de predikant. Hoewel de kerkenraad verantwoordelijk is voor de liturgie, wordt in de kerkorde door hun bijzondere expertise, een speciale verantwoordelijkheid toegekend aan de predikant voor de bediening van Woord en Sacramenten en aan de kerkmusicus voor het muzikale gedeelte van de eredienst. Een houding waarin het vakgebied van de ander wordt gerespecteerd is een voorwaarde voor een goede en duurzame overlegsituatie. Juist op het gebied van het kerklied overlappen de vakgebieden van predikant en kerkmusicus elkaar. Predikant en kerkmusicus hebben samen de spanningsboog van de liturgie in handen.
Financiën
Professionaliteit kost geld. Iedereen
die zijn professionaliteit ten dienste
stelt aan anderen, verwacht in ruil
daarvoor een vergoeding, honorarium
of salaris. Dat geldt voor de
loodgieter, de leerkracht, de predikant
en dus ook voor de kerkmusicus.
In de Generale Regeling voor
de Kerkmuziek zijn alle afspraken
rond functieniveaus, bevoegdheidsverklaringen
en bijbehorende honoreringen
te vinden.
Veel gemeenten van de Protestantse Kerk in Nederland hebben helaas te kampen met teruglopend kerkbezoek, krimpende ledenaantallen en een — op z’n gunstigst — rechtevenredig slinkende inkomstenstroom.
Er moet bezuinigd worden. Het zou goed zijn als de kerkrentmeesters bij die bezuinigingen rekening houden met de prioriteiten die de kerkenraad voor de eigen gemeente gesteld heeft . Als het goed is, is de verdeling van de geldelijke middelen in overeenstemming met dit prioriteitenlijstje. Als een kerkenraad de waarde van de (kerk)- muziek in de liturgie en gemeenteopbouw inziet, zal hij daar ook financieel in moeten investeren. Meestal is het de investering meer dan waard!”, aldus de heer Winter in zijn artikel over de kerkmusicus in het “Ouderlingenblad”.
De heer Chr. Winter (1967) is o.m. cantor en vervangend organist van de Oude Kerk te Amsterdam, bestuurslid van de Interkerkelijke Stichting Opleiding Kerkmuziek en student aan de Nederlandse Beiaardschool.
Veel gemeenten van de Protestantse Kerk in Nederland hebben helaas te kampen met teruglopend kerkbezoek, krimpende ledenaantallen en een — op z’n gunstigst — rechtevenredig slinkende inkomstenstroom.
Er moet bezuinigd worden. Het zou goed zijn als de kerkrentmeesters bij die bezuinigingen rekening houden met de prioriteiten die de kerkenraad voor de eigen gemeente gesteld heeft . Als het goed is, is de verdeling van de geldelijke middelen in overeenstemming met dit prioriteitenlijstje. Als een kerkenraad de waarde van de (kerk)- muziek in de liturgie en gemeenteopbouw inziet, zal hij daar ook financieel in moeten investeren. Meestal is het de investering meer dan waard!”, aldus de heer Winter in zijn artikel over de kerkmusicus in het “Ouderlingenblad”.
De heer Chr. Winter (1967) is o.m. cantor en vervangend organist van de Oude Kerk te Amsterdam, bestuurslid van de Interkerkelijke Stichting Opleiding Kerkmuziek en student aan de Nederlandse Beiaardschool.
Ik wil starten met VKB Academy.
U heeft geen Flash player geinstalleerd. Klik hier om deze te downloaden.
