REGIOVERGADERING AFDELING ZUID-HOLLAND IN DORDRECHT
Geschreven door R.M. Belder Datum: 15-1-2008
Zorg voor de predikant en zorgen voor de gemeente over de omvang van diens kosten
De afdeling Zuid-Holland van de
VKB hield op 13 november 2007 in
de Pauluskerk van de hervormde
gemeente Dordrecht een regiobijeenkomst,
waarbij de heer H. Pierik
uit Ermelo een inleiding hield. De
heer Pierik, die tot maart 2007 lid
was van het dagelijks- en hoofdbestuur
van de VKB, vertegenwoordigde
de VKB bij het overleg inzake
arbeidsvoorwaarden predikanten.
Verder werkte hij in 2005 mee aan
de nieuwe versie van de VKB-nota
“Nogmaals: dominee roeping of
beroep”.
VKB-zaken
Na de opening door de voorzitter,
de heer W.J. van Biezen, die een
35-tal personen welkom mocht
heten, gaf hij het woord aan de heer
R.M. Belder, chef de bureau van de
VKB, die o.a. voor de volgende
zaken de aandacht vroeg:
— algemene vergadering van de VKB die op 19 april 2008 in Ede in congresvorm zal worden gehouden en waarbij zaken rondom het Jaar van het religieus cultureel erfgoed centraal zullen staan;
— de ANBI (Algemeen Nut Beogende Instellingen), waarover de heer mr. J. Broekhuizen in ‘Kerkbeheer’ van december 2007 een artikel zal schrijven;
— het gebruik van de dvd over de nieuwe communicatiestrategie van Kerkbalans (Verbreden en verdiepen) die de Raad voor de Plaatselijke Geldwerving (RPG) in oktober 2007 aan alle colleges van kerkrentmeesters toezond;
— geldwerving in 2025, waarbij verwezen werd naar het interview met de heer G.L. Westerveld, o.a. penningmeester van de RPG, die graag van colleges van kerkrentmeesters modellen wil ontvangen van uitwerkingen van financiële prognoses voor de langere termijn; en
— informatie door middel van een klein onderzoek over de visie van kerkrentmeesters inzake nut en noodzaak van het werk van de Regionale Colleges voor de Behandeling van Beheerszaken.
— algemene vergadering van de VKB die op 19 april 2008 in Ede in congresvorm zal worden gehouden en waarbij zaken rondom het Jaar van het religieus cultureel erfgoed centraal zullen staan;
— de ANBI (Algemeen Nut Beogende Instellingen), waarover de heer mr. J. Broekhuizen in ‘Kerkbeheer’ van december 2007 een artikel zal schrijven;
— het gebruik van de dvd over de nieuwe communicatiestrategie van Kerkbalans (Verbreden en verdiepen) die de Raad voor de Plaatselijke Geldwerving (RPG) in oktober 2007 aan alle colleges van kerkrentmeesters toezond;
— geldwerving in 2025, waarbij verwezen werd naar het interview met de heer G.L. Westerveld, o.a. penningmeester van de RPG, die graag van colleges van kerkrentmeesters modellen wil ontvangen van uitwerkingen van financiële prognoses voor de langere termijn; en
— informatie door middel van een klein onderzoek over de visie van kerkrentmeesters inzake nut en noodzaak van het werk van de Regionale Colleges voor de Behandeling van Beheerszaken.
Ambt en beroep van predikant
Vervolgens kreeg de heer Pierik het
woord, die een uiteenzetting gaf
over het arbeidsvoorwaardenoverleg
met predikanten, waarbij de VKB
ook betrokken is. Ondanks het feit
dat de predikant nog steeds geen
werknemer is, en derhalve de
gemeente ook geen werkgever is, is
de gemeente wel verantwoordelijk
voor de evangelieverkondiging in de
eigen gemeente.
Hij wees op de Gids arbeidsvoorwaarden predikanten waarin alle afspraken en regelingen uit onder meer de generale regeling predikantstraktementen tot in detail zijn uitgewerkt. Ook is het zeer zinvol om de nota van de VKB uit begin 2006 “Nogmaals: dominee roeping of beroep” te bestuderen, omdat daarin waardevolle adviezen staan over de invulling van het ambt en beroep van de predikant.
Er kunnen zich situaties voordoen dat er een probleem is tussen de kerkenraad en de predikant. Hoe wordt daarmee omgegaan? Worden er op eigentijdse wijze gesprekken gevoerd? Belangrijk is om tijdig te beginnen aan zaken als bijscholing, studiemogelijkheden, agendabeheersing. Regel op een juiste manier de werktijden, waardoor problemen op dit terrein voorkomen kunnen worden.
Hij wees op de Gids arbeidsvoorwaarden predikanten waarin alle afspraken en regelingen uit onder meer de generale regeling predikantstraktementen tot in detail zijn uitgewerkt. Ook is het zeer zinvol om de nota van de VKB uit begin 2006 “Nogmaals: dominee roeping of beroep” te bestuderen, omdat daarin waardevolle adviezen staan over de invulling van het ambt en beroep van de predikant.
Er kunnen zich situaties voordoen dat er een probleem is tussen de kerkenraad en de predikant. Hoe wordt daarmee omgegaan? Worden er op eigentijdse wijze gesprekken gevoerd? Belangrijk is om tijdig te beginnen aan zaken als bijscholing, studiemogelijkheden, agendabeheersing. Regel op een juiste manier de werktijden, waardoor problemen op dit terrein voorkomen kunnen worden.
Positie beheer
De heer Pierik stond vervolgens stil
bij de relatie bestuur en beheer.
Ieder ambt heeft specifieke taken,
ook dat van de ouderling-kerkrentmeester
dat in ordinantie 11 van de
kerkorde is geregeld. De kerkenraad
is weliswaar eindverantwoordelijk,
maar het college van kerkrentmeesters
is belast met de verzorging van
de vermogensrechtelijke aangelegenheden
voorzover niet van
diaconale aard. Dat betekent dat
beheer niet ondergeschikt is aan
bestuur. In het gemeentelijk beleidsplan
krijgt dat o.m. vaste vorm.
De heer Pierik herinnerde er aan dat het hoofdbestuur van de VKB een aantal jaren geleden van de leden van de vereniging mandaat heeft gekregen om namens de kerkelijke gemeenten in het arbeidsvoorwaardenoverleg predikant te participeren. In de delegatie namens de kerk, zijn drie leden aanwezig die op voordracht van de VKB daaraan deelnemen. Maar helaas neemt de kerk zelf geen standpunt in.
Naast het georganiseerd overleg is er voorts de Beleidscommissie Predikanten die zorg heeft voor de rechtspositie van de predikant. Verder beheert zij ook de Centrale Kas die door de gemeenten gevoed wordt en waaruit o.m. de periodieke verhogingen van de predikant worden betaald. Maar misschien komen daar op termijn wijzigingen in, omdat de kerk er niet direct voorstander van is dat de VKB, die het verwijt krijgt alleen maar oog voor de gemeenten te hebben, hieraan deelneemt.
De heer Pierik herinnerde er aan dat het hoofdbestuur van de VKB een aantal jaren geleden van de leden van de vereniging mandaat heeft gekregen om namens de kerkelijke gemeenten in het arbeidsvoorwaardenoverleg predikant te participeren. In de delegatie namens de kerk, zijn drie leden aanwezig die op voordracht van de VKB daaraan deelnemen. Maar helaas neemt de kerk zelf geen standpunt in.
Naast het georganiseerd overleg is er voorts de Beleidscommissie Predikanten die zorg heeft voor de rechtspositie van de predikant. Verder beheert zij ook de Centrale Kas die door de gemeenten gevoed wordt en waaruit o.m. de periodieke verhogingen van de predikant worden betaald. Maar misschien komen daar op termijn wijzigingen in, omdat de kerk er niet direct voorstander van is dat de VKB, die het verwijt krijgt alleen maar oog voor de gemeenten te hebben, hieraan deelneemt.
Ontwikkeling traktementen
Bij de totstandkoming van de
Protestantse Kerk in Nederland was
afgesproken dat de nieuwe traktementsstructuur
niet duurder mocht
uitvallen dat de drie afzonderlijke
traktementsregelingen. Wanneer we
de ontwikkeling bekijken, dan blijkt
bijvoorbeeld dat de centrale kas,
waaruit een aantal traktementsonderdelen
gefinancierd wordt,
ondanks een afnemend aantal
predikanten, gestegen is. De
bezettingsbijdrage over de periode 2005 – 2008 is met 16 pct. gestegen,
namelijk van circa € 25.000,-- tot
€ 29.000,--. De kosten voor de
predikanten worden steeds hoger en
dat levert onherroepelijk voor veel
gemeenten problemen op, zo merkt
de heer Pierik op.
De kerk die al sinds vele jaren de trendmatige ontwikkeling van de rijksoverheid volgt, zal binnen niet al te lange tijd voor de vraag komen te staan of zij die lijn wel kan blijven volgen. Ook de pastorie staat in de belangstelling. Destijds was de pastorie een element van aanzien. Nu zijn veel pastorieën bij predikanten niet meer in trek omdat ze vaak onpraktisch zijn ingericht. Er zal een herijking komen van de arbeidsvoorwaarden van de predikant, waarbij gekeken zal worden naar maatschappelijke ontwikkelingen. Merkwaardig is dat er steeds naar arbeidsvoorwaarden van werknemers wordt gekeken, terwijl de predikant (nog) geen werknemer is.
De kerk die al sinds vele jaren de trendmatige ontwikkeling van de rijksoverheid volgt, zal binnen niet al te lange tijd voor de vraag komen te staan of zij die lijn wel kan blijven volgen. Ook de pastorie staat in de belangstelling. Destijds was de pastorie een element van aanzien. Nu zijn veel pastorieën bij predikanten niet meer in trek omdat ze vaak onpraktisch zijn ingericht. Er zal een herijking komen van de arbeidsvoorwaarden van de predikant, waarbij gekeken zal worden naar maatschappelijke ontwikkelingen. Merkwaardig is dat er steeds naar arbeidsvoorwaarden van werknemers wordt gekeken, terwijl de predikant (nog) geen werknemer is.
Predikant werknemer?
Verder wees de heer Pierik op de
ARBO-regelgeving in het kader van
het ziekteverzuim van de predikant.
Het ziekteverzuim schijnt op 3 pct.
te liggen, terwijl slechts 17 pct. van
de ziektegevallen te maken heeft
met het werk en 83 pct. niet.
Gemeenten doen er verstandig aan om bij ziekte direct de ARBOdienst in te schakelen en ook als kerkenraad met de arbeidsongeschikte predikant in gesprek te blijven. Stel jaarlijks een werkplan met de predikant op, want dat voorkomt problemen over de werktijd van de predikant. Leg ook het voorgaan van de predikant in de eigen gemeente goed vast. Ondanks veel regelingen, die alleen maar toenemen, is de predikant nog geen werknemer. Er is een tendens waarneembaar die in de richting gaat van een dienstverhouding zonder dat er sprake is van een gezagsverhouding.
De predikant en de gemeente, waarbij het college van kerkrentmeesters een belangrijke taak heeft, hebben een verantwoordelijke, maar mooie taak te verrichten, door samen dienstbaar aan de Kerk van Christus te zijn, zo besloot de heer Pierik zijn inleiding.
Gemeenten doen er verstandig aan om bij ziekte direct de ARBOdienst in te schakelen en ook als kerkenraad met de arbeidsongeschikte predikant in gesprek te blijven. Stel jaarlijks een werkplan met de predikant op, want dat voorkomt problemen over de werktijd van de predikant. Leg ook het voorgaan van de predikant in de eigen gemeente goed vast. Ondanks veel regelingen, die alleen maar toenemen, is de predikant nog geen werknemer. Er is een tendens waarneembaar die in de richting gaat van een dienstverhouding zonder dat er sprake is van een gezagsverhouding.
De predikant en de gemeente, waarbij het college van kerkrentmeesters een belangrijke taak heeft, hebben een verantwoordelijke, maar mooie taak te verrichten, door samen dienstbaar aan de Kerk van Christus te zijn, zo besloot de heer Pierik zijn inleiding.
Discussie
Na de pauze vond er een discussie
plaats waarbij de volgende onderwerpen
aan de orde kwamen.
Modernisering arbeidsverhouding predikant gewenst
Een ouderling-kerkrentmeester die vanuit haar professie met ARBOzaken te maken heeft, vond dat het in de kerk op dit punt niet goed geregeld is. In het kader van de problemen die de gemeente met de predikant heeft, is het advies in het algemeen om zoveel mogelijk met elkaar in gesprek te gaan en te blijven.
Het contact dat de gemeente met de arboarts van de kerk heeft, is ronduit slecht. Er wordt door de arboarts geen initiatief ontplooid om op constructieve wijze naar een oplossing te zoeken. De betreffende arboarts adviseert om géén contact met de arbeidsongeschikte predikant te onderhouden. In het bedrijfsleven is de zaak zo geregeld dat werkgever en werknemer met elkaar aan tafel moeten gaan. Een andere kerkrentmeester, die ook te maken heeft met een arbeidsongeschikte predikant, heeft dezelfde ervaring. Over de begeleiding van de Maatschappelijke Dienst van het Protestants Landelijk Dienstencentrum, is men zeer tevreden. Maar als gevolg van bezuinigingen wordt deze dienst opgeheven.
Nieuwe traktementsmaatregelen zware last voor de gemeenten
Vervolgens zijn er diverse kerkrentmeesters die zich grote zorgen maken over de traktementsontwikkeling van de predikanten in de komende jaren. Kleine gemeenten, die nu nog een fulltime predikant kunnen betalen en waarbij de offervaardigheid van de gemeenteleden relatief hoog is, komen ernstig in de problemen. Gevraagd wordt of de VKB hieraan iets kan doen.
De heer Pierik deelde mee dat de predikanten die hij in het arbeidsvoorwaardenoverleg aantreft, voor deze argumentatie niet gevoelig zijn. Zij stellen zich wat dat betreft bikkelhard op door te stellen dat kleine gemeenten met andere gemeenten of met een gereformeerde kerk kunnen samenwerken of fuseren, waardoor het draagvlak van de gemeente groter wordt.
De aanwezigen waren zeer teleurgesteld over de houding van dergelijke predikanten die dit werk kennelijk niet meer als een roeping zien om o.m. Gods Woord onder de aandacht van de gemeenteleden te brengen, maar puur met een beroep bezig zijn met werktijden e.d. Predikanten gaan er te gemakkelijk aan voorbij dat zij een taak hebben te vervullen waarvoor de gemeente hen heeft aangesteld. Een taak, die de ene week meer tijd vraagt dan de andere.
Verder werd opgemerkt dat een en ander moeilijk aan gemeenteleden te verkopen is. Predikanten mogen alles declareren en vrijwilligers (kerkenraadsleden en anderen) die gemotiveerd veel kerkenwerk verrichten, kunnen dit niet. Predikanten die zich opstellen zoals de heer Pierik opmerkte, prijzen zichzelf uit de markt.
Predikant wordt duurder
De heer Pierik had begrip voor de gemaakte opmerkingen, maar stelde vast dat ondanks het feit dat het aantal predikanten afneemt, dit voor de gemeenten niet betekent dat zij goedkoper uit komen. De traktementsverhogingen die nu worden toegekend liggen hoger dan de inflatie. Misschien zal het huidige systeem over enkele jaren geëvalueerd worden. Of misschien moet er meer gewerkt worden met de figuur van de junior predikant, zoals één van de aanwezigen voorstelde. Maar ook al wordt het voor steeds meer gemeenten moeilijker om de lasten van de predikant op te brengen, Gods werk moet doorgaan en daar moeten wij als kerkrentmeesters aan werken, zo besloot de heer Pierik.
Modernisering arbeidsverhouding predikant gewenst
Een ouderling-kerkrentmeester die vanuit haar professie met ARBOzaken te maken heeft, vond dat het in de kerk op dit punt niet goed geregeld is. In het kader van de problemen die de gemeente met de predikant heeft, is het advies in het algemeen om zoveel mogelijk met elkaar in gesprek te gaan en te blijven.
Het contact dat de gemeente met de arboarts van de kerk heeft, is ronduit slecht. Er wordt door de arboarts geen initiatief ontplooid om op constructieve wijze naar een oplossing te zoeken. De betreffende arboarts adviseert om géén contact met de arbeidsongeschikte predikant te onderhouden. In het bedrijfsleven is de zaak zo geregeld dat werkgever en werknemer met elkaar aan tafel moeten gaan. Een andere kerkrentmeester, die ook te maken heeft met een arbeidsongeschikte predikant, heeft dezelfde ervaring. Over de begeleiding van de Maatschappelijke Dienst van het Protestants Landelijk Dienstencentrum, is men zeer tevreden. Maar als gevolg van bezuinigingen wordt deze dienst opgeheven.
Nieuwe traktementsmaatregelen zware last voor de gemeenten
Vervolgens zijn er diverse kerkrentmeesters die zich grote zorgen maken over de traktementsontwikkeling van de predikanten in de komende jaren. Kleine gemeenten, die nu nog een fulltime predikant kunnen betalen en waarbij de offervaardigheid van de gemeenteleden relatief hoog is, komen ernstig in de problemen. Gevraagd wordt of de VKB hieraan iets kan doen.
De heer Pierik deelde mee dat de predikanten die hij in het arbeidsvoorwaardenoverleg aantreft, voor deze argumentatie niet gevoelig zijn. Zij stellen zich wat dat betreft bikkelhard op door te stellen dat kleine gemeenten met andere gemeenten of met een gereformeerde kerk kunnen samenwerken of fuseren, waardoor het draagvlak van de gemeente groter wordt.
De aanwezigen waren zeer teleurgesteld over de houding van dergelijke predikanten die dit werk kennelijk niet meer als een roeping zien om o.m. Gods Woord onder de aandacht van de gemeenteleden te brengen, maar puur met een beroep bezig zijn met werktijden e.d. Predikanten gaan er te gemakkelijk aan voorbij dat zij een taak hebben te vervullen waarvoor de gemeente hen heeft aangesteld. Een taak, die de ene week meer tijd vraagt dan de andere.
Verder werd opgemerkt dat een en ander moeilijk aan gemeenteleden te verkopen is. Predikanten mogen alles declareren en vrijwilligers (kerkenraadsleden en anderen) die gemotiveerd veel kerkenwerk verrichten, kunnen dit niet. Predikanten die zich opstellen zoals de heer Pierik opmerkte, prijzen zichzelf uit de markt.
Predikant wordt duurder
De heer Pierik had begrip voor de gemaakte opmerkingen, maar stelde vast dat ondanks het feit dat het aantal predikanten afneemt, dit voor de gemeenten niet betekent dat zij goedkoper uit komen. De traktementsverhogingen die nu worden toegekend liggen hoger dan de inflatie. Misschien zal het huidige systeem over enkele jaren geëvalueerd worden. Of misschien moet er meer gewerkt worden met de figuur van de junior predikant, zoals één van de aanwezigen voorstelde. Maar ook al wordt het voor steeds meer gemeenten moeilijker om de lasten van de predikant op te brengen, Gods werk moet doorgaan en daar moeten wij als kerkrentmeesters aan werken, zo besloot de heer Pierik.
