Samenwerken en vrijwilligerswerk
Geschreven door R.M. Belder Datum: 16-5-2011
Op 9 april 2011 werd in De ReeHorst te Ede de algemene vergadering van de VKB gehouden. Zoals inmiddels te doen gebruikelijk, werd de algemene vergadering gecombineerd met een congres. Dit jaar stond het congres in het teken van het thema "organisatie" met als titel "Samen kerk = Samen sterk!". Het congres werd geopend met een inleiding van de voorzitter van het CNV, drs. Jaap Smit, over het onderwerp "samenwerken”. Hieronder vindt u de weergave van zijn inleiding.
Zout der aarde en het licht der wereld
De heer Smit vertelt dat hij als gemeentepredikant in Ellecom-De Steeg begonnen is en in 1997 bij een consultancy organisatie is gaan werken. Daarna is hij algemeen directeur geworden van Slachtoffer Hulp Nederland en sinds 2010 is hij voorzitter van het CNV. Toen hij in 1997 in Heemstede zijn afscheidspreek hield, sprak hij over het “Zout der aarde en het licht der wereld”. Hij had behoefte om zichzelf te ontwikkelen, maar naast het consultancywerk laat het predikantschap hem niet los. Hij voelt zich dan ook goed thuis in het gezelschap van kerkrentmeesters zoals dat nu het geval is.
Contacten met de vrijwilliger
Hij wijst er op dat de predikant, die in een kleine gemeente meestal de enige betaalde kracht is, in hoge mate afhankelijk is van mensen om hem heen. Zij pakken met de beste bedoelingen bepaalde zaken aan, maar hebben niet altijd de vereiste aansluiting op elkaar. Hij noemt als voorbeeld een gemeente waar hij stond en waar met de kerkvoogdij afspraken waren gemaakt over de pastorie. Omdat bepaalde voorzieningen in de pastorie niet functioneerden, zou de betreffende kerkvoogd contact leggen met een installateur. Maar er gebeurde niets. Totdat hij ten einde raad die kerkvoogd aansprak met de mededeling dat hij zelf naar een installatiebedrijf zou gaan en voor rekening van die kerkvoogd een nieuwe installatie zou laten aanbrengen. De betreffende voorzieningen werden toen vrij snel in orde gebracht.
Samenwerken
Verder verwijst de heer Smit naar de periode die hij als geestelijk verzorger in Seedorf doorbracht. Hij heeft veel geleerd van de ervaringen die hij daar met militairen opdeed. Hij hield met zo’n 140 soldaten een gesprek over het onderwerp “Ben ik mij broeders hoeder?” en vindt het nog opvallend dat er als het ware honger was bij de militairen naar de inhoud van deze verhalen. Het versterkte de betrokkenheid met elkaar en hij kreeg daardoor beter contact met hen.
Aanwezig en herkenbaar zijn
Het maatschappelijk middenveld, waarin de kerken zich begeven en waarin zij duidelijk aanwezig en herkenbaar zijn, doet erg veel voor de samenleving. Hierop moeten we zuinig zijn. Ook het CNV kent veel vrijwilligers die zich inzetten voor leden die diensten afnemen. Een vakbond is geen kerk, maar het gaat er telkens om mensen te laten zien dat de een de ander kan steunen en inspireren.
In zijn hoedanigheid van algemeen directeur van Slachtofferhulp Nederland, werkte de heer Smit met 1500 vrijwilligers en 300 betaalde functionarissen liep hij aan tegen de relatie van de vrijwilliger ten opzichte van de organisatie. De vrijwilliger is ook een dienstverlener met aandacht voor het slachtoffer, met een luisterend oor en een bemoedigend woord. Want zowel bij Slachtofferhulp als bij het CNV kan het vele werk niet gedaan worden zonder de enorme inzet van de vele vrijwilligers.
De grenzen tot waar je als organisatie kunt gaan, worden in sterke mate bepaald door vrijwilligers. Zij komen pas goed tot hun recht als er een professionele organisatie is die de vrijwilliger de goede instrumenten aanreikt.
De heer Smit wijst er op dat het verschil tussen een betaalde kracht en de vrijwilliger niet ligt in de kwaliteit van het werk. De organisatie die door professionals bestuurd wordt, zet de koers uit die door de beschikbaarheid van de enthousiaste vrijwilliger verder wordt ingekleurd, aldus de heer Smit.
Vrijwilligheid is geen vrijblijvendheid
Maar samenwerken is ook een vorm van naastenliefde, zo vervolgt de heer Smit, waarin je als organisatie de kwaliteiten van de vrijwilliger serieus neemt en waarbij de vrijwilliger moet begrijpen dat er afspraken moeten zijn met regels en richtlijnen waaraan we ons met elkaar moeten houden.
Vrijwilligerswerk is net als dat van de betaalde dienstverlening, geen vrijblijvende zaak. Als organisatie mag/moet je aan gratis dienstverlening eisen stellen. Ook nu, in deze tijd waarin organisaties zoals het CNV, maar met name ook de Kerk, recht hebben op toegewijde vrijwilligers. Met name de Kerk is de grootste speler op het maatschappelijk middenveld, waar op dit moment veel kaalslag voorkomt. De Kerk kan juist in deze tijd hierin een stimulerende en respectabele rol vervullen.
Investeren – motiveren – stimuleren
In een kerkdienst moet er een goed samenspel zijn tussen de predikant, de ouderling van dienst, de koster en de organist. Een goede dienst die met passie door de predikant geleid wordt, kan met slecht orgelspel teniet worden gedaan. Maar ook het omgekeerde is het geval wanneer de predikant een slechte preek gehouden heeft, kan ook de organist dit niet meer ophalen door zijn mooie orgelspel. Ook de kerk moet kwaliteit in het werk leveren. Dat geldt ook voor de ouderling die een pastoraal bezoek aflegt. Die moet oog en oor hebben voor het probleem van het gemeentelid waar hij of zij op bezoek is.
De toekomst van de Kerk hangt in belangrijke mate af van de kwaliteit van het werk de zij levert. Het functioneren van de predikant, die oog moet hebben voor hetgeen in zijn gemeente gebeurt en waar die gemeente in het maatschappelijk middenveld staat. De ouderling die aandacht moeten hebben voor de pastorale zorg van mensen; de diaken die zorg moet hebben voor de minder bedeelden dichtbij en veraf en tenslotte de kerkrentmeester, waarvan tenminste verwacht mag worden dat hij of zij verstand van geld heeft en weet hoe daar mee om te gaan.
De kerk moet investeren in mensen die zij aanstelt. Investeren, motiveren en stimuleren. Vrijwilligers zijn onmisbaar in een complexe samenleving als de onze en er is maar één manier om al dat werk, ook in de Kerk, succesvol te maken: samenwerken. Ik wens u daarbij veel zegen op uw werk, zo besloot de heer Smit zijn inleiding.