Kerken slaan handen ineen
Geschreven door Bert van Rijssen Datum: 24-3-2010
In het Academiegebouw te Utrecht vond op 23 maart 2010 het VKB-symposium “Kansen voor kerken” plaats. De gezamenlijke kerken bogen zich over hun toekomstige positie, en de verhouding met de overheid. De symposiumgangers proefden een voorzichtig optimisme. De kerkleiders gaan een gezamenlijk standpunt van de kerken naar voren brengen tijdens de kabinetsformatie 2010.
Niet van bovenaf
Dit keer kwam het initiatief niet van de kerkleiding. De kerkrentmeesters in de Protestantse Kerk volgen met bezorgdheid de hakkelende discussie over de toekomstige organisatie van de kerk. Jan Krajenbrink is organisator van het symposium vanuit de Vereniging Kerkrentmeesterlijk Beheer. “Na jaren vergaderen lag er eindelijk een rapport bij de synode. Maar of de maatregelen erin ver genoeg gaan? Bovendien vrezen wij dat veel nodige maatregelen zullen verzanden in het proces van kerkelijke besluitvorming”.
Oecumenisch initiatief
De kerkrentmeesters riepen de hulp in van zusterkerken, die vaak met vergelijkbare problemen kampen, zoals financiële problematiek van kleine gemeentes en parochies, en gebrek aan kader.
En, misschien juist omdat de oproep vanuit het middenkader kwam, was de respons opvallend groot. Vanuit de Rooms-katholieke Kerk zetten de charismatische bisschop Gerard de Korte (als coreferent), voormalig staatssecretaris Steven van Eijck (als dagvoorzitter) en onderzoeksdirecteur Ton Bernts (als inleider) zich in voor het symposium. En ook de Oudkatholieke kerk, de Doopsgezinden, Remonstranten en de Pinkstergemeenten lieten van zich horen.
Kerk en publiek zijn op zoek naar elkaar
Doelstelling van het symposium was om een aanzet te geven tot een visie op het toekomstig functioneren van de kerk, en het vinden van een daarbij passend beheermodel. Vanuit de wetenschap, vanuit de dagelijkse praktijk in de plaatselijke gemeente en vanuit de pragmatische realiteit van het organisatieadvies.
Ton Bernts toonde de cijfermatige realiteit van dalende aantallen kerkleden, maar singaleert tevens hoopgevende tendensen zoals toegenomen behoefte aan solidariteit en spiritualiteit. “De kerken en het publiek zijn naar elkaar op zoek”.
Ron van der Spoel, gemeentepredikant uit Amersfoort-Vathorst, stelt dat predikant/pastor en kerkenraad/parochiebestuur zich op moeten stellen als ondernemers. Alle plaatselijke kerkgenootschappen hebben kansen, maar je moet ze wel onderkennen en grijpen. Daarbij hoort een plaatselijk organisatorisch model dat uitgaat van een explicitet taakverdeling: geestelijk zorg bij de voorganger, dagelijks management bij het bestuur.
Ludwig Hoeksema is organisatiepsycholoog bij Berenschot. Volgens hem hebben bedrijven in het verleden veel van de kerk en de bijbel geleerd, maar kunnen kerken nu ook van het bedrijfsleven leren. De maatschappelijk processen zijn zodanig complex dat ze met een meerdimensionaal sturingsmodel moeten worden opgepakt en niet alleen op plaatselijk, maar ook op landelijk niveau. “De identiteit van de plaatselijke gemeente kan in de leerstellingen worden gehandhaafd, maar de landelijke organisatie dient instrumenten aan te reiken voor het aanpakken van bovenplaatselijke beleidissues”.
Ton Bernts toonde de cijfermatige realiteit van dalende aantallen kerkleden, maar singaleert tevens hoopgevende tendensen zoals toegenomen behoefte aan solidariteit en spiritualiteit. “De kerken en het publiek zijn naar elkaar op zoek”.
Ron van der Spoel, gemeentepredikant uit Amersfoort-Vathorst, stelt dat predikant/pastor en kerkenraad/parochiebestuur zich op moeten stellen als ondernemers. Alle plaatselijke kerkgenootschappen hebben kansen, maar je moet ze wel onderkennen en grijpen. Daarbij hoort een plaatselijk organisatorisch model dat uitgaat van een explicitet taakverdeling: geestelijk zorg bij de voorganger, dagelijks management bij het bestuur.
Ludwig Hoeksema is organisatiepsycholoog bij Berenschot. Volgens hem hebben bedrijven in het verleden veel van de kerk en de bijbel geleerd, maar kunnen kerken nu ook van het bedrijfsleven leren. De maatschappelijk processen zijn zodanig complex dat ze met een meerdimensionaal sturingsmodel moeten worden opgepakt en niet alleen op plaatselijk, maar ook op landelijk niveau. “De identiteit van de plaatselijke gemeente kan in de leerstellingen worden gehandhaafd, maar de landelijke organisatie dient instrumenten aan te reiken voor het aanpakken van bovenplaatselijke beleidissues”.
Terug naar de kernactiviteiten
Tijdens het symposium werd een bundel gepresenteerd met vijftien opstellen over het thema “Kansen voor Kerken”, geschreven door een kerkbreed palet van originele denkers. Een rode draad door deze bundel is dat schrijvers ervoor pleiten terug te grijpen op de kernwaarden van de kerk. Steven van Eijck, dagvoorzitter: “Daarbij kan de vraag rijzen of die kerntaak vooral de dienst in de kerk, de liturgie is, of juist de dienst in de wereld, de diaconie en zending. Uit de bijbel kunnen we leren dat dat beide op hetzelfde neerkomt.”
Samen optrekken bij herijking positie kerken
Een vrijwel algemeen gedragen conclusie was dat de kerken zich –zeker in de huidige financiële crisis- bewust moeten zijn van hun veranderende positie richting samenleving en overheid. De aanwezige kerkleiders spraken af zich te buigen over een gezamenlijk standpunt richting de formateur tijdens de komende kabinetsformatie.
Ik wil starten met VKB Academy.
U heeft geen Flash player geinstalleerd. Klik hier om deze te downloaden.
