VKB Congres op 25 april 2009 te Ede
Geschreven door Vkb Datum: 15-2-2009
Een ééndaags congres
De algemene vergadering van de Vereniging voor Kerkrentmeesterlijk Beheer zal worden gehouden op zaterdag 25 april 2009 in “De Reehorst” te Ede. Deze bijeenkomst zal in de vorm van een congres worden gehouden. De bijeenkomst begint om 09.45 uur en eindigt om 15.30 uur.
Werk in de Kerk
Dit congres staat in het teken van al diegenen die in de plaatselijke gemeenten
werkzaamheden verrichten, zoals predikanten en kerkelijk werkers, kerkelijke
medewerkers, vrijwilligers die in het ambt staan en andere vrijwilligers, zoals
b.v. kosters. Dr. H. de Leede, o.m. hoofddocent Praktische theologie van de
Protestantse Theologische Universiteit en hoofddocent van het Seminarium,
zal een hoofdinleiding verzorgen, waarna een gedachtewisseling volgt onder
leiding van de heer drs. G. van Soest.
Er zullen vijf workshops worden gehouden, namelijk over:
• pastoraat
• kerkelijke medewerkers
• inkomen en pensioenen (arbeidsvoorwaarden)
• vrijwilligers die in het ambt staan en
• andere vrijwilligers, zoals kosters, organisten, gemeenteleden).
In deze editie worden er vooraankondigingen opgenomen van de hoofdinleider dr. H. de Leede en van de workshops: “Inkomen en pensioenen” (inleider: de heer P.J.C. Borgdorff) en “Vrijwillige inzet vraagt om vrijwilligersbeleid” (inleider: de heer P. Valstar).
Er zullen vijf workshops worden gehouden, namelijk over:
• pastoraat
• kerkelijke medewerkers
• inkomen en pensioenen (arbeidsvoorwaarden)
• vrijwilligers die in het ambt staan en
• andere vrijwilligers, zoals kosters, organisten, gemeenteleden).
In deze editie worden er vooraankondigingen opgenomen van de hoofdinleider dr. H. de Leede en van de workshops: “Inkomen en pensioenen” (inleider: de heer P.J.C. Borgdorff) en “Vrijwillige inzet vraagt om vrijwilligersbeleid” (inleider: de heer P. Valstar).
Werk in de kerk — Wat maakt het verschil
In de opleiding en nascholing van de
predikanten werken wij vaak met de
drieslag van ‘beroep’— ‘ambt’ —
‘persoon’, in de context van gemeente/
zorginstelling/samenleving.
Beroep
De predikant is een academisch
geschoolde professional (beroep),
met daarbij behorende scholing,
nascholing. Daarbij is een academische
professional in staat zelfstandig
zijn beroep uit te oefenen.
Het ambt impliceert dat de predikant zijn beroep uitoefent vanuit een kerkelijke zending en legitimatie. De kerk kent hem de volmacht toe om het Woord te bedienen. Een nooit ophoudende discussie is in welke zin het ambt de beoefening van het beroep wezenlijk anders maakt. Dat dit zo is, lijkt moeilijk te negeren. En het heeft te maken met ‘beschikbaarheid’, ‘representatie’ en ‘toewijding/commitment’ en ‘geborgenheid’. Maar wat het is en hoe bepalend het mag zijn, houdt de gemoederen soms heftig bezig. Persoon. Het predikantschap is bij uitstek een ‘zijns-beroep’. De persoon is helemaal in het geding. Altijd zijn deze drie aspecten in het leerproces en in het gesprek over het werk van de predikant aan de orde. We zien wel dat de accenten door de tijd heen verschuiven. Na een tijd van grote nadruk op ‘professionalisering’ van het beroep, herontdekten velen in de jaren ’90 weer de waarde van het ambt. In de laatste jaren wordt steeds helderder hoe belangrijk de persoon van de predikant is. Vanuit de zorgkant wisten we dat al. Gaat het mis met een predikant, dan heeft dat heel vaak te maken met aspecten van de persoonlijkheid. Maar we zien ook een grotere nadruk op de predikant als charismatische persoonlijkheid, als geestelijk begeleider of inspirerend leider.
In mijn lezing op 25 april a.s. wil ik het thema ‘Werk in de kerk’ in zijn algemeenheid eens benaderen vanuit die drieslag van professionaliteit, ambt en persoon, daarbij mij zeer bewust hoe sterk de context van de kerk veranderd is en door verandert.
Het ambt impliceert dat de predikant zijn beroep uitoefent vanuit een kerkelijke zending en legitimatie. De kerk kent hem de volmacht toe om het Woord te bedienen. Een nooit ophoudende discussie is in welke zin het ambt de beoefening van het beroep wezenlijk anders maakt. Dat dit zo is, lijkt moeilijk te negeren. En het heeft te maken met ‘beschikbaarheid’, ‘representatie’ en ‘toewijding/commitment’ en ‘geborgenheid’. Maar wat het is en hoe bepalend het mag zijn, houdt de gemoederen soms heftig bezig. Persoon. Het predikantschap is bij uitstek een ‘zijns-beroep’. De persoon is helemaal in het geding. Altijd zijn deze drie aspecten in het leerproces en in het gesprek over het werk van de predikant aan de orde. We zien wel dat de accenten door de tijd heen verschuiven. Na een tijd van grote nadruk op ‘professionalisering’ van het beroep, herontdekten velen in de jaren ’90 weer de waarde van het ambt. In de laatste jaren wordt steeds helderder hoe belangrijk de persoon van de predikant is. Vanuit de zorgkant wisten we dat al. Gaat het mis met een predikant, dan heeft dat heel vaak te maken met aspecten van de persoonlijkheid. Maar we zien ook een grotere nadruk op de predikant als charismatische persoonlijkheid, als geestelijk begeleider of inspirerend leider.
In mijn lezing op 25 april a.s. wil ik het thema ‘Werk in de kerk’ in zijn algemeenheid eens benaderen vanuit die drieslag van professionaliteit, ambt en persoon, daarbij mij zeer bewust hoe sterk de context van de kerk veranderd is en door verandert.
Context
We willen met dat laatste inzetten.
In een uiteraard korte schets, komt
een viertal hoofdthema’s in elk geval
aan de orde die de culturele en
maatschappelijke context van de
kerk typeren: netwerk-samenleving,
traditiebreuk, kenniseconomie en
hernieuwde behoefte aan of
openheid voor wijsheid/ervaringskennis.
In deze context wil de kerk
missionair aanwezig zijn.
Wat vraagt dat van het werken in de kerk en van de werkers in de kerk? Wat levert het op wanneer we die bovengenoemde drieslag ertegenaan houden?
Wat vraagt dat van het werken in de kerk en van de werkers in de kerk? Wat levert het op wanneer we die bovengenoemde drieslag ertegenaan houden?
Beroep
Er is een proces gaande van professionalisering
van het kerkenwerk. Er
is heel veel geïnvesteerd in de
afgelopen decennia in de (landelijke
en regionale) ondersteuning van het
kerkenwerk om dat te optimaliseren.
Prof. Gerben Heitink (emeritus-hoogleraar
VU) laat in zijn laatste boek zien
hoe enorm veel er geïnvesteerd is
sinds de jaren ’70 in vernieuwing,
ondersteuning van het kerkenwerk
(catechese, jeugdwerk, pastoraat,
gemeenteopbouw). Enorm! De
uitloper daarvan was de hele opbouw
van de dienstenorganisatie, met zijn regionale dienstencentra (RDC’s) in de
late jaren ’90. Het bleek (financieel)
niet vol te houden. Dat dwong en
dwingt de dienstenorganisatie van
onze kerk nog steeds tot keuzen. Wat
bieden wij aan landelijke/regionale
ondersteuning met het oog op
professionalisering van het kerkenwerk?
Want dat anno 2009 in onze
cultuur kerkelijk amateurisme dodelijk
is, lijkt mij helder. “Wat gij doet, doe
dat goed”, is nu het devies.
Mijn kernwoorden bij dit punt zullen zijn: concentratie, keuzen, kwaliteit en eenvoud.
Tevens zullen we stilstaan bij de rol van de predikanten (‘academische professionals’) en kerkelijk werkers. En de inzet van aanwezige deskundigheid in de kerk.
Mijn kernwoorden bij dit punt zullen zijn: concentratie, keuzen, kwaliteit en eenvoud.
Tevens zullen we stilstaan bij de rol van de predikanten (‘academische professionals’) en kerkelijk werkers. En de inzet van aanwezige deskundigheid in de kerk.
Ambt
In heel het kerkenwerk gaat het om
de vraag naar ‘waarom en waartoe we
het doen’. Heitink laat in hetzelfde
boek zien dat professionalisering niet
automatisch leidt tot een vitalere kerk.
Daar is meer voor nodig. Daar stuiten
wij op de dimensie van de Geest. Maar
ook heel nuchter op de dimensie van
de trouw, de volharding, de continuïteit,
de inspiratie, etc. Hiermee hebben
we het over aspecten van de ambten
en de bedieningen en de diensten.
De ´traditionele´ vormen van trouw (24 jaar in de kerkenraad met een onderbreking van een jaar) verdwijnen in een netwerksamenleving, maar ook die kan niet zonder de grondnotie van de verbinding, de trouw. En de kerk al helemaal niet. Verbinding (‘verbond’) is zelfs haar wezen en waarmerk en misschien wel belangrijkste ‘vrucht’. Kernwoorden zijn: toewijding, volharding, afzien van onszelf, herstel van de disciplina arcana, heroverweging van gestalten van lekenapostolaat.
Wat een samenleving als de onze nodig heeft, zijn de representanten van de hierachter liggende ervaringswijsheid.
De ´traditionele´ vormen van trouw (24 jaar in de kerkenraad met een onderbreking van een jaar) verdwijnen in een netwerksamenleving, maar ook die kan niet zonder de grondnotie van de verbinding, de trouw. En de kerk al helemaal niet. Verbinding (‘verbond’) is zelfs haar wezen en waarmerk en misschien wel belangrijkste ‘vrucht’. Kernwoorden zijn: toewijding, volharding, afzien van onszelf, herstel van de disciplina arcana, heroverweging van gestalten van lekenapostolaat.
Wat een samenleving als de onze nodig heeft, zijn de representanten van de hierachter liggende ervaringswijsheid.
Persoon
Het laatstgenoemde vraagt mensen
in de kerkelijke leiding die ‘representatief’
zijn, in staat de kerk te
representeren. Voorbeeldfiguren.
Kernwoorden: authenticiteit,
originaliteit, vrijmoedigheid,
‘geheiligde persoonlijkheid’ (uitdrukking
Gunning jr.)
De kerkrentmeester
We sluiten af met een paar ‘toepassingen’
in de richting van de
kerkrentmeesters
Inkomen en pensioenen
P.J.C. Borgdorff
P.J.C. Borgdorff
Ten aanzien van het al dan niet
belonen van werkzaamheden ten
behoeve van de kerk en haar
gemeenten is sprake van diversiteit.
Onbezoldigde ambtsdragers als
ouderlingen en diakenen; al dan niet
van een vrijwilligersvergoeding
voorziene andere vrijwilligers;
predikanten met traktement; betaalde
professionals als kosters, kerkelijk
werkers, kerkmusici en administratief
personeel met een salaris. Ten
aanzien van de arbeidsvoorwaarden
zijn er twee – min of meer gescheiden
– trajecten voor predikanten en voor
de kerkelijke medewerkers. Min of
meer gescheiden: er zijn twee
afzonderlijke georganiseerde overleggen,
maar in de praktijk wordt voor
beide regelingen gekeken naar de
arbeidsvoorwaarden van de overheid
en naar maatschappelijke ontwikkelingen.
Bij salaris en traktement zal in de workshop niet lang worden stilgestaan. Gekozen is voor het thema pensioenen: pensioenen, een zegen en een last.
Vanuit de actualiteit is er natuurlijk veel te zeggen over pensioenen. U hoeft de nieuwsberichten maar te volgen over de oorzaak en de gevolgen van de huidige kredietcrisis. In de inleiding zal dan ook een korte schets worden gegeven van het ontstaan van de crisis. Vervolgens wordt dat toegespitst op de situatie in pensioenland, met begrippen als dekkingsgraad, indexatie, beleggingsbeleid. Ook de rol van de toezichthouder komt daarbij aan de orde. Daarna wordt stilgestaan bij de aspecten die een rol spelen bij het herstel van de pensioenreserves. Wat betekent dit voor de mensen die nog een pensioen aan het opbouwen zijn? En wat betekent het voor de reeds gepensioneerden? En last but not least: Wat betekent het voor de bijdragen van de gemeenten?
Het belang van een pensioenregeling in het algemeen.
Waarom is pensioen belangrijk voor de werkgever/de kerkelijke gemeente en welke belang heeft pensioen voor de predikant en de medewerkers?
Bij salaris en traktement zal in de workshop niet lang worden stilgestaan. Gekozen is voor het thema pensioenen: pensioenen, een zegen en een last.
Vanuit de actualiteit is er natuurlijk veel te zeggen over pensioenen. U hoeft de nieuwsberichten maar te volgen over de oorzaak en de gevolgen van de huidige kredietcrisis. In de inleiding zal dan ook een korte schets worden gegeven van het ontstaan van de crisis. Vervolgens wordt dat toegespitst op de situatie in pensioenland, met begrippen als dekkingsgraad, indexatie, beleggingsbeleid. Ook de rol van de toezichthouder komt daarbij aan de orde. Daarna wordt stilgestaan bij de aspecten die een rol spelen bij het herstel van de pensioenreserves. Wat betekent dit voor de mensen die nog een pensioen aan het opbouwen zijn? En wat betekent het voor de reeds gepensioneerden? En last but not least: Wat betekent het voor de bijdragen van de gemeenten?
Het belang van een pensioenregeling in het algemeen.
Waarom is pensioen belangrijk voor de werkgever/de kerkelijke gemeente en welke belang heeft pensioen voor de predikant en de medewerkers?
Pensioenen voor kerkelijke medewerkers
Wat heeft de pensioenregeling van
het pensioenfonds Zorg en Welzijn
aan de medewerkers te bieden?
Gestart wordt met een korte
toelichting op de regeling en de
actuele stand van zaken (uiterlijk 31
maart 2009 dient het pensioenfonds
het herstelplan in bij DNB).
Een overzicht van wat er is geregeld betreft onder meer: ouderdomspensioen, arbeidsongeschiktheidspensioen en nabestaandenpensioen.
Mogelijkheden voor vervroegd uittreden, mogelijkheden voor bijsparen, hoog/laag constructie in de uitkeringsfase.
Ook zal er aandacht worden besteed aan de kosten en kostenverdeling tussen gemeenten en medewerkers.
Een overzicht van wat er is geregeld betreft onder meer: ouderdomspensioen, arbeidsongeschiktheidspensioen en nabestaandenpensioen.
Mogelijkheden voor vervroegd uittreden, mogelijkheden voor bijsparen, hoog/laag constructie in de uitkeringsfase.
Ook zal er aandacht worden besteed aan de kosten en kostenverdeling tussen gemeenten en medewerkers.
Pensioenen voor predikanten
Wat heeft de Stichting Pensioenfonds
voor de Predikanten in de
Protestantse Kerk in Nederland te
bieden? Ook hier zal een korte
toelichting worden gegeven op de
regeling en de actuele stand van
zaken (ook de Stichting Pensioenfonds
moet uiterlijk 31 maart 2009
een herstelplan hebben ingediend).
Een overzicht van wat er is geregeld
betreft onder meer: ouderdomspensioen,
arbeidsongeschiktheidspensioen
en nabestaandenpensioen.
Mogelijkheden voor vervroegd uittreden. Ook hier aandacht voor de kostenverdeling. Tevens wordt iets gezegd over de onderhandelingen met PGGM voor het uitbesteden van de uitvoering van de regeling aan PGGM.
Tot slot zal er een toelichting worden gegeven bij de bestuurlijke opzet en de organisatie van het fonds.
De heer P.J.C. Borgdorff is directeur van het Pensioenfonds Zorg en Welzijn. Pensioenfonds Zorg en Welzijn laat de pensioenregeling (ook voor de pensioenen van de kerkelijke medewerkers) uitvoeren door PGGM. De heer Borgdorff is tevens bestuurslid van het Pensioenfonds Predikanten in de Protestantse Kerk in Nederland.
Mogelijkheden voor vervroegd uittreden. Ook hier aandacht voor de kostenverdeling. Tevens wordt iets gezegd over de onderhandelingen met PGGM voor het uitbesteden van de uitvoering van de regeling aan PGGM.
Tot slot zal er een toelichting worden gegeven bij de bestuurlijke opzet en de organisatie van het fonds.
De heer P.J.C. Borgdorff is directeur van het Pensioenfonds Zorg en Welzijn. Pensioenfonds Zorg en Welzijn laat de pensioenregeling (ook voor de pensioenen van de kerkelijke medewerkers) uitvoeren door PGGM. De heer Borgdorff is tevens bestuurslid van het Pensioenfonds Predikanten in de Protestantse Kerk in Nederland.
Vrijwillige inzet vraagt om vrijwilligersbeleid
P. Valstar
P. Valstar
Naar schatting zijn er in de Protestantse
Kerk in Nederland zo’n kwart
miljoen vrijwilligers werkzaam.
Catecheten en bezoekmedewerkers,
kosters en organisten, organiseerders
van gemeentemaaltijden en
vieringvoorbereiders, bestuurders en
kerkbalanslopers, schoonmakers en
kerkrentmeesters, denkers en
doeners, lang- en kortverbanders.
Een nog veel groter aantal gelovigen
is als vrijwilliger actief in allerlei
maatschappelijke organisaties. Vaak
nadat zij eerst binnen de kerk actief
zijn geweest. Hun inzet levert Nederland
naar schatting een maatschappelijk
rendement op van ruim € 3
miljard. Van alle protestanten doet
ruim 40 pct. vrijwilligerswerk.
Volgens onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau is er een direct verband tussen geloof en vrijwilligerswerk.
Tegelijkertijd wordt vrijwillige inzet steeds minder vanzelfsprekend, ook binnen het kerkenwerk. Vrijwillig Nederland is aan het veranderen. Zo is er bijvoorbeeld naast de kern vrijwilliger een ander type vrijwilliger aan het ontstaan, dat zich tijdelijk en flexibel wil inzetten, kritischer tegen organisatorisch falen staat en aangeeft wat hij of zij er voor terug wil krijgen. Dat betekent dat de eisen die vrijwilligers aan het kerkenwerk stellen, hoger worden. Deze ontwikkelingen vragen om een inspirerend en doordacht vrijwilligersbeleid. Steeds meer kerkelijke geloofsgemeenschappen gaan daar ook toe over. Hoe kunnen we op een effectieve en plezierige manier vrijwilligers werven, begeleiden en uitzwaaien? Hoe kunnen kwaliteiten van gemeenteleden en het kerkelijk beleid dicht bij elkaar gehouden worden? Wie neemt daarin het voortouw?
Hierover verscheen in 2005 het werkboek Werven, begeleiden en uitzwaaien, werkboek voor kerkelijk vrijwilligersbeleid. In de workshop zal een aantal trends in kerkelijk vrijwilligersland worden benoemd alsmede een aantal voorbeelden van plaatselijke praktijken van vrijwilligersbeleid. Daarbij zullen ook enkele zakelijke aspecten worden benoemd, bijvoorbeeld over vrijwilligersvergoedingen en verzekeringen.
De heer Valstar is gemeenteadviseur bij de Dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland.
Volgens onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau is er een direct verband tussen geloof en vrijwilligerswerk.
Tegelijkertijd wordt vrijwillige inzet steeds minder vanzelfsprekend, ook binnen het kerkenwerk. Vrijwillig Nederland is aan het veranderen. Zo is er bijvoorbeeld naast de kern vrijwilliger een ander type vrijwilliger aan het ontstaan, dat zich tijdelijk en flexibel wil inzetten, kritischer tegen organisatorisch falen staat en aangeeft wat hij of zij er voor terug wil krijgen. Dat betekent dat de eisen die vrijwilligers aan het kerkenwerk stellen, hoger worden. Deze ontwikkelingen vragen om een inspirerend en doordacht vrijwilligersbeleid. Steeds meer kerkelijke geloofsgemeenschappen gaan daar ook toe over. Hoe kunnen we op een effectieve en plezierige manier vrijwilligers werven, begeleiden en uitzwaaien? Hoe kunnen kwaliteiten van gemeenteleden en het kerkelijk beleid dicht bij elkaar gehouden worden? Wie neemt daarin het voortouw?
Hierover verscheen in 2005 het werkboek Werven, begeleiden en uitzwaaien, werkboek voor kerkelijk vrijwilligersbeleid. In de workshop zal een aantal trends in kerkelijk vrijwilligersland worden benoemd alsmede een aantal voorbeelden van plaatselijke praktijken van vrijwilligersbeleid. Daarbij zullen ook enkele zakelijke aspecten worden benoemd, bijvoorbeeld over vrijwilligersvergoedingen en verzekeringen.
De heer Valstar is gemeenteadviseur bij de Dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland.
Ik wil starten met VKB Academy.
U heeft geen Flash player geinstalleerd. Klik hier om deze te downloaden.
