Kredietcrisis
Geschreven door Mr. P.A. de Lange Datum: 15-1-2009
Kunstenaars staan meer dan economen bekend om hun artistieke gevoel. Aan de sombere kleuren in de kledingrekken lijkt af te leiden dat de modeontwerpers de komst van de kredietcrisis al voorvoelden voordat de macro-economische indicatoren een duikvlucht gingen nemen. Het hing kennelijk al in de lucht. Een periode van gemakkelijk geld — waar iedereen snel aan went — wordt afgewisseld door een periode met schaarste aan krediet. Was schuld vóór de crisis een winstversneller, na de omslag is schuld opeens een molensteen om de nek en kan dit ogenschijnlijk gezonde bedrijven in een oogwenk doen omvallen.
Raakt de kredietcrisis ook de kerk? Onvermijdelijk, de kerk staat met beide benen in de wereld. Welke onderwerpen spelen er onder meer in de kerk?
• Liquide middelen kunnen zijn ondergebracht bij een
bank als Icesave.
• Specifieke beleggingsproducten kunnen gevoelig zijn
voor sterke waardedaling of zijn uitgegeven door een instelling die het niet redt.
• De verzekeringskosten kunnen stijgen; premierestitutie is mede afhankelijk van beleggingsresultaten.
• Pensioenpremies kunnen stijgen; Pensioenfonds Zorg
en Welzijn (voorheen PGGM) en het pensioenfonds voor de predikanten verkeren in zwaar weer.
• Gepensioneerde predikanten krijgen in 2009 geen
toeslag (zogenoemde indexatie), medewerkers zien hun aanspraken ook niet groeien door indexatie.
• Predikanten hebben de laatste jaren steeds vaker
gekozen voor een eigen woning om aan vermogensopbouw te doen; het lijkt erop dat de stijging van de waarde voorlopig uit beeld raakt; verkoop bij vertrek kan dan problemen opleveren.
• Reserves zijn vaak gedeeltelijk belegd in aandelen;
onder meer fondsen (bijvoorbeeld het VSB-fonds) kunnen daardoor minder subsidie verlenen.
Op korte termijn kan een kerkelijke gemeente niet heel veel doen. Enkele adviezen zijn:
• Stel vast of spreiding van de liquide middelen noodzakelijk is (grote bedragen); breng ook niet alle tegoeden onder bij een instelling waar ook schulden zijn (mogelijke compensatie van de bedragen als het fout loopt).
• Beoordeel de eventuele beleggingen. Zijn het echte
obligaties, of zitten er ook obligatieachtige beleggingen bij.
• Risico en rendement hebben een natuurlijke relatie.
Probeer niet te bezwijken voor de verleiding van een ogenschijnlijk aantrekkelijk rendement: bescherming van de bezittingen is nu even belangrijker dan een iets hoger rendement.
Zou het voorgaande ook effect hebben op actie Kerkbalans? Dat weten we niet met zekerheid. Amerikaans onderzoek geeft aan dat de kredietcrisis ook een klap is voor de kerken. Kerken worden iets minder getroffen dan andere liefdadigheidsorganisaties, maar merken wel dat de leden het giftenpatroon aanpassen. Nederland is Amerika niet, maar als het aan de andere kant van de oceaan regent, kan het hier minstens druppelen.
Wij adviseren dan ook om de Kerkbalanslopers — die aan de deur immers het gezicht zijn van de plaatselijke gemeente — te voorzien van de vragen en antwoorden die landelijk geformuleerd zijn. De directe aanleiding voor het opstellen van de vragen was het beëindigen van het project Numeri, maar ook andere thema’s, zoals de kredietcrisis, komen daarbij aan de orde.
Bij een goede voorbereiding van de actie, gecombineerd met een betrokken uitvoering, mogen we verwachten dat er ook weer naar vermogen wordt gegeven. Daar moeten we niet somber over zijn. De leden geven immers voor het werk van de eigen gemeente!