Van de voorzitter
Geschreven door Mr. P.A. de Lange Datum: 15-12-2008
In het afgelopen jaar is er veel over gebouwen en monumenten gesproken en geschreven. Er ging geen week voorbij of het religieus cultureel erfgoed kwam wel in het nieuws. En terecht, want het jaar 2008 was niet voor niets het Jaar van het Religieus Erfgoed. Ook onze Vereniging heeft in dit verband haar partijtje meegespeeld.
Zorg voor kerkgebouwen
Om de aandacht voor het kerkgebouw te vergroten,
stelde het hoofdbestuur van onze Vereniging in 2006 een
jaarthema 2007-2008 vast, waarbij het kerkgebouw een
centrale plaats inneemt. De eerste gelegenheid waarbij
dit merkbaar was, betrof de algemene vergadering van
21 april 2007. Tijdens een viertal workshops werd aandacht
besteed aan het gebruik van het kerkgebouw voor
de eredienst. Daarbij kwamen o.m. de volgende onderwerpen
aan de orde:
— Aan welke aspecten moet het gebouw voldoen en welke keuzes moeten worden gemaakt wanneer er sprake is van afstoten van kerkgebouwen? Hoe verlopen de procedures, hoe wordt met emoties omgegaan en wie beslist er tenslotte?
— Het multifunctionele gebruik van het kerkgebouw dat nog steeds wekelijks voor de eredienst gebruikt wordt. Wat kan en mag er in monumentale kerkgebouwen?
— De beheersproblematiek, namelijk de beheersstichting, zowel regionaal als lokaal.
— Het afstoten van kerkgebouwen. Wat moet een kerkelijke gemeente doen om het gebouw als beeldbepalend object voor de wijk of voor de dorpsgemeenschap in stand te houden? En wanneer het gebouw niet gesloopt wordt, maar voor andere doeleinden wordt gebruikt, wat wordt dan van de kerkelijke gemeente verwacht om te bereiken dat aan het kerkgebouw een waardige herbestemming wordt gegeven?
In het kader van ‘2008 Jaar van het Religieus Cultureel Erfgoed’ heeft onze vereniging veel aandacht aan dit religieus cultureel erfgoed besteed. Behalve in maandelijkse publicaties in dit blad stond het religieus cultureel erfgoed centraal tijdens de algemene vergadering van 19 april 2008, die in de vorm van een congres plaatsvond.
Het begon met mijn jaarrede die de titel “Trots op kerken!” meekreeg. Vervolgens was er een hoofdinleiding met als motto “Religieus Cultureel Erfgoed — een gezamenlijke verantwoordelijkheid van kerk, overheid en samenleving”, die gevolgd werd door een gedachtewisseling. Daarna volgden in twee sessies een vijftal workshops over kerkelijk kunstbezit, kerkelijke begraafplaatsen, kerktorens, kerkorgels en regelgeving en beheer van het kerkgebouw.
Bovenstaande inleidingen, aangevuld met nog wat praktische informatie over het beheer van het kerkgebouw, zijn opgenomen in een speciale uitgave van onze Vereniging die deze maand verschijnt en die voor alle leden beschikbaar is. In deze bundel is onze actuele documentatie over de vele aspecten van het beheer van het kerkgebouw bijeen gebracht. De titel van dit boekje, “Passie voor Kerken”, is ontleend aan een symposium onder dezelfde titel dat in december 2006 werd gehouden bij het afscheid van mr. J.M. Chr. Klok, de voorzitter van het Economencollege van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland, met wie onze Vereniging goede banden onderhield. Wij hopen dat deze uitgave een wegwijzer zal zijn bij het beheer van de kerkrentmeesters in het kader van hun zorg voor het (monumentale) kerkgebouw.
Deze maand vindt, als afsluiting van ‘2008 Jaar van het Religieus Erfgoed”, de presentatie plaats van het strategisch plan aan de minister van OC&W. Wij zijn benieuwd waar dit plan toe zal leiden. De toekomst voor onze kerkgebouwen ziet er zorgelijk uit, want volgens sommigen zullen de komende tien jaar 1.000 á 1.200 kerkgebouwen worden afgestoten. Wat gebeurt daarmee? Kan daarvoor een passend hergebruik worden gevonden dat recht doet aan de functie van het gebouw waarvoor het destijds gebouwd is?
Tijdens het VKB-Congres van 19 april 2008 stelde mevr. mr. dr. S.C. van Bijsterveld dat het bij het behoud van kerkgebouwen gaat om lange termijnprojecten. Met het oog op die lange termijn en het draagvlak dat nodig is bij de uiteenlopende partijen, is het van belang in een vroeg stadium en doorlopend contacten te onderhouden met de buurt en de overheid. Kerken kunnen dit toekomstproject niet alleen dragen. Hiervoor zijn partners nodig. Eén van die partners is de overheid en de andere is de samenleving. Ook in het verleden heeft samenwerking vruchten afgeworpen. Kerken zullen nu met die samenwerking verder moeten gaan, maar dan in een geheel nieuwe context. De motor voor die samenwerking zullen de kerken zelf moeten vormen. “Het zou mij niet verbazen wanneer de kerken door het met vereende krachten opnemen van het project tot behoud van het Religieus Cultureel Erfgoed een bijdrage leveren aan een maatschappelijke vernieuwing en daarmee ook aan een echte religieuze vernieuwing”, hield mevr. Van Bijsterveld ons dit jaar onder andere voor.
Ik wens u veel succes bij de arbeid die u verricht ten dienste van uw kerkelijke gemeente en ik wens u voorts gezegende kerstdagen en een voorspoedig 2009 toe.
— Aan welke aspecten moet het gebouw voldoen en welke keuzes moeten worden gemaakt wanneer er sprake is van afstoten van kerkgebouwen? Hoe verlopen de procedures, hoe wordt met emoties omgegaan en wie beslist er tenslotte?
— Het multifunctionele gebruik van het kerkgebouw dat nog steeds wekelijks voor de eredienst gebruikt wordt. Wat kan en mag er in monumentale kerkgebouwen?
— De beheersproblematiek, namelijk de beheersstichting, zowel regionaal als lokaal.
— Het afstoten van kerkgebouwen. Wat moet een kerkelijke gemeente doen om het gebouw als beeldbepalend object voor de wijk of voor de dorpsgemeenschap in stand te houden? En wanneer het gebouw niet gesloopt wordt, maar voor andere doeleinden wordt gebruikt, wat wordt dan van de kerkelijke gemeente verwacht om te bereiken dat aan het kerkgebouw een waardige herbestemming wordt gegeven?
In het kader van ‘2008 Jaar van het Religieus Cultureel Erfgoed’ heeft onze vereniging veel aandacht aan dit religieus cultureel erfgoed besteed. Behalve in maandelijkse publicaties in dit blad stond het religieus cultureel erfgoed centraal tijdens de algemene vergadering van 19 april 2008, die in de vorm van een congres plaatsvond.
Het begon met mijn jaarrede die de titel “Trots op kerken!” meekreeg. Vervolgens was er een hoofdinleiding met als motto “Religieus Cultureel Erfgoed — een gezamenlijke verantwoordelijkheid van kerk, overheid en samenleving”, die gevolgd werd door een gedachtewisseling. Daarna volgden in twee sessies een vijftal workshops over kerkelijk kunstbezit, kerkelijke begraafplaatsen, kerktorens, kerkorgels en regelgeving en beheer van het kerkgebouw.
Bovenstaande inleidingen, aangevuld met nog wat praktische informatie over het beheer van het kerkgebouw, zijn opgenomen in een speciale uitgave van onze Vereniging die deze maand verschijnt en die voor alle leden beschikbaar is. In deze bundel is onze actuele documentatie over de vele aspecten van het beheer van het kerkgebouw bijeen gebracht. De titel van dit boekje, “Passie voor Kerken”, is ontleend aan een symposium onder dezelfde titel dat in december 2006 werd gehouden bij het afscheid van mr. J.M. Chr. Klok, de voorzitter van het Economencollege van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland, met wie onze Vereniging goede banden onderhield. Wij hopen dat deze uitgave een wegwijzer zal zijn bij het beheer van de kerkrentmeesters in het kader van hun zorg voor het (monumentale) kerkgebouw.
Deze maand vindt, als afsluiting van ‘2008 Jaar van het Religieus Erfgoed”, de presentatie plaats van het strategisch plan aan de minister van OC&W. Wij zijn benieuwd waar dit plan toe zal leiden. De toekomst voor onze kerkgebouwen ziet er zorgelijk uit, want volgens sommigen zullen de komende tien jaar 1.000 á 1.200 kerkgebouwen worden afgestoten. Wat gebeurt daarmee? Kan daarvoor een passend hergebruik worden gevonden dat recht doet aan de functie van het gebouw waarvoor het destijds gebouwd is?
Tijdens het VKB-Congres van 19 april 2008 stelde mevr. mr. dr. S.C. van Bijsterveld dat het bij het behoud van kerkgebouwen gaat om lange termijnprojecten. Met het oog op die lange termijn en het draagvlak dat nodig is bij de uiteenlopende partijen, is het van belang in een vroeg stadium en doorlopend contacten te onderhouden met de buurt en de overheid. Kerken kunnen dit toekomstproject niet alleen dragen. Hiervoor zijn partners nodig. Eén van die partners is de overheid en de andere is de samenleving. Ook in het verleden heeft samenwerking vruchten afgeworpen. Kerken zullen nu met die samenwerking verder moeten gaan, maar dan in een geheel nieuwe context. De motor voor die samenwerking zullen de kerken zelf moeten vormen. “Het zou mij niet verbazen wanneer de kerken door het met vereende krachten opnemen van het project tot behoud van het Religieus Cultureel Erfgoed een bijdrage leveren aan een maatschappelijke vernieuwing en daarmee ook aan een echte religieuze vernieuwing”, hield mevr. Van Bijsterveld ons dit jaar onder andere voor.
Ik wens u veel succes bij de arbeid die u verricht ten dienste van uw kerkelijke gemeente en ik wens u voorts gezegende kerstdagen en een voorspoedig 2009 toe.
