Blue Monday, volgens de media de meest depressieve dag van het jaar. Maar niet op maandag 19 januari 2026 in Doorn. Een volle Maartenskerk, 120 bevlogen koster-beheerders en kerkrentmeesters en één gedeelde vraag: hoe kun je zo slim verhuren dat je kerkgebouw toekomst heeft – spiritueel, maatschappelijk én financieel?
De eerste themadag ‘Slim verhuren van je gebouw(en)’ van VKB Kerkrentmeesters in Doorn liet zien dat de gebouwen veel meer mogelijkheden qua exploitatie hebben. Met inspirerende praktijkvoorbeelden, eerlijke verhalen over worstelingen en concrete tips werd vooral gekeken hoe je dat slim kunt doen, zeker tegen de achtergrond van teruglopende middelen en vrijwillige inzet. Veel waardering was er ook van zowel beheerders als kerkrentmeesters dat zij hier juist samen aanwezig waren. Al met al gingen deelnemers aan het eind van de dag zichtbaar bemoedigd én geprikkeld tot vervolgstappen naar huis.
Een dag vol energie in Doorn
Op maandag 19 januari stroomt de Maartenskerk in Doorn snel vol. Zo’n 120 deelnemers uit het hele land nemen plaats in de prachtige monumentale kerk. Een kerk ook, die zo aangepast is aan de wensen van de tijd, dat deze ook doordeweeks goed benut kan worden. Keurig op tijd zit de zaal klaar, zichtbaar benieuwd wat ‘slim verhuren’ voor hun lokale situatie kan betekenen. VKB-directeur en dagvoorzitter Joost Schelling benoemt in zijn welkom de urgentie: veel gemeenten zoeken extra inkomsten, maar willen dat doen op een manier die past bij hun roeping als kerk. “Iedereen is nu zijn eigen wiel aan het uitvinden, laten we dat vooral samen doen”, klinkt het, en precies dat gebeurt deze dag: leren van elkaars successen én missers.
(De tekst gaat verder onder de afbeelding)
“Iedereen is nu zijn eigen wiel aan het uitvinden, laten we dat vooral samen doen”
Het programma is afwisselend: een plenair panel met praktijkverhalen uit Midden-Beemster, de Protestantse Gemeente Utrecht en de gastheer Doorn. In het panel delen onder anderen vertegenwoordigers hoe zij hun kerkgebouwen stap voor stap transformeerden tot multifunctionele plekken. Daarna zijn er verdiepende workshops in twee rondes en tussendoor volop ruimte voor ontmoeting tijdens koffie en een goed verzorgde lunch. De sfeer is open en nieuwsgierig; beginnende én ervaren beheerders en kerkrentmeesters vinden elkaar gemakkelijk in gesprek over huurprijzen, inzet van vrijwilligers, slim gebruik van de ruimtes, maatschappelijk verhuur en gemeenteleden die moeten wennen aan nieuwe vormen van het gebruik van het (kerk/verenigings)gebouw.
Ook klinkt de realiteit van spanning en afstemming: wat doe je als kerkenraad en kerkrentmeesters anders prioriteren, bijvoorbeeld bij commerciële verhuring tegenover maatschappelijke of culturele activiteiten. Een van de panelleden verwoordt het scherp: “Het kan niet zo zijn dat één lichaam twee talen spreekt, dan móét je met elkaar om tafel.” Daarmee wordt de rode draad van de dag zichtbaar: slim verhuren begint bij een heldere gezamenlijke visie.
Slim verhuren vraagt visie en relatie
In de workshops wordt die visie verder uitgewerkt. Een sessie over kerkenvisies laat zien hoe waardevol het is om tijdig het gesprek met de burgerlijke gemeente te zoeken. In meer dan tweehonderd gemeenten zijn de afgelopen jaren kerkenvisies opgesteld. Wie daar als kerk actief in meepraat, merkt dat wederzijds vertrouwen groeit en er meer ruimte ontstaat om mee te denken over nevengebruik, bestemmingsplannen en monumentale instandhouding.
Tegelijk klinkt een waarschuwing: in het recente verleden zijn er te vaak kerken afgestoten op basis van kortetermijndenken en alleen financiële overwegingen. De oproep aan kerkrentmeesters is dan ook om dichtbij de kern van kerkzijn te blijven: een kerk is meer dan een ‘club die aardige dingen doet’, zij is lichaam van Christus midden in de wijk. Slim verhuren betekent daarom niet: alles kan, zolang het maar geld oplevert, maar: doelgericht zoeken naar gebruik dat de missie van de gemeente ondersteunt of daar tenminste niet mee wringt.
(De tekst gaat verder onder de afbeelding)
“De huurder proeft of de gevulde koek van de supermarkt komt of van de warme bakker, en hij is bereid voor kwaliteit te betalen.”
Kwaliteit levert op: van soep tot gevulde koek
Een van de meest aansprekende workshops komt van Jaco Vonk, bedrijfsleider van De Schakel in Nijkerk, inmiddels uitgegroeid tot een professionele horecalocatie met een team van zeventien medewerkers. Zijn boodschap is helder: als je een professionele markt betreedt, moet je ook professionele kwaliteit leveren – in je ruimtes, je catering én je service. “De huurder proeft of de gevulde koek van de supermarkt komt of van de warme bakker, en hij is bereid voor kwaliteit te betalen”, illustreert hij.
Daarbij gaat het niet alleen om luxe, maar om zorgvuldigheid en gastvrijheid: geen soep uit blik, geen broodjes met klonten boter en koffie op een schoteltje, uitgeserveerd door een vrijwilliger met het hemd uit de broek. Eén van de deelnemers vat het samen: “Je moet de kwaliteit die je wíl bieden ook echt laten zien; dan durf je ook met vertrouwen je prijs te vragen.” Investeren in goede relaties met lokale ondernemers – die tegen korting leveren – blijkt daarbij een praktische sleutel.
Vrijwilligers, netwerk en vervolg
Tussen de bedrijven door is er veel herkenning rond het thema vrijwilligers: hoe houd je het behapbaar voor een kleine kerkenraad en een vergrijzende groep vrijwilligers? In Doorn wordt duidelijk dat slim verhuren niet per definitie méér werk hoeft te betekenen, als je goed nadenkt over taken, aanspreekpunten bij huurders en wat je wel of niet zelf wilt doen. Zo kiezen sommige beheerders ervoor om huurders zelf te laten openen, sluiten en koffiezetten, met één duidelijk aanspreekpunt per groep.
Verder met Slim Verhuren
Aan het eind van de dag is de toon hoopvol. De opkomst van 120 deelnemers laat zien hoe actueel het thema is en hoe groot de bereidheid om van elkaar te leren. Er klinkt breed de wens om het pas ontstane netwerk warm te houden en samen verder op te trekken bij nieuwe vragen en initiatieven rond het verhuren van kerkgebouwen.
VKB Kerkrentmeesters kondigt daarom aan werk te maken van een vervolg, zodat kerkrentmeesters en beheerders zich blijvend gesteund weten in de kunst van het slimme verhuren. Te beginnen met dit uitgebreide bericht, een artikel met zeven tips naar aanleiding van de belangrijkste lessen van ervaren beheerders en een aparte groep in de VKB App voor beheerders van gebouwen. Zo geven we ook op dit thema inhoud aan ons jaarplan 2026 ‘Samen sterk voor de toekomst’.