De weken op weg naar Pinksteren hebben iets hoopvols voor mij. In kerkdiensten vind ik de sfeer vaak lichter, positiever. Alsof we door Pasen nog beter beseffen: we leven met de Opstanding in de rug. Daarin klinkt iets door van de slogan van de voormalig Amerikaanse president Barack Obama: ‘Yes, we can!’
Het is vandaag 4 mei. Vanavond gedenken we met elkaar dat we in een tijd en land leven waarin vrede en samenwerking, hoe broos ook, al meer dan tachtig jaar werkelijkheid zijn. Wie had in 1945 durven zeggen en dromen dat dit mogelijk zou zijn? Maar het werd pas echt werkelijkheid doordat mensen over grenzen heen durfden kijken, elkaar opzochten en samen verantwoordelijkheid namen. Zo ontstonden de Verenigde Naties en de Europese Gemeenschap. Samen kunnen we meer en vooral is het de beste vorm om de vrede te bewaren! Ook dat is de hoopvolle kracht van samenwerking.
De kracht van samen
In het laatste nummer van Kerkbeheer viel mij de bijdrage van onze communicatiemedewerker Wilnanda Hukom op. Haar redactioneel schetst een gebeurtenis tijdens een muziek- en theateruitvoering in haar woonplaats. Tijdens deze uitvoering valt plots de stroom uit. En wat er dan gebeurt? De kracht van SAMEN! Overal vandaan schieten mensen te hulp. Ze schijnen bij met hun mobiele telefoons; aggregaten worden gehaald. Aan inventiviteit geen gebrek. Uiteindelijk kan de opvoering zonder al te veel hinder doorgaan. Inderdaad, dat gebeurt er als je een gezamenlijk doel hebt. Samenwerking in praktijk gebracht!
Die beweging herkennen we wellicht ook in de kerk. Pinksteren vertelt ons dat de Geest mensen verbindt, opent voor elkaar en ruimte schept voor verstaan. In dat licht mag kerkbeheer meer zijn dan het organiseren van taken en cijfers. Het gaat ook om de vraag hoe we als gemeente samen verder kunnen gaan, in vertrouwen op Gods leiding en met oog voor wat er nodig is voor de toekomst. Mag de lichtheid van Pasen en de gloed van Pinksteren ons daarbij inspireren?
"Samenwerking groeit waar mensen elkaar serieus nemen, goed luisteren en bereid zijn om passende stappen te zetten. Daar hoort ook bij dat niet alles tegelijk hoeft."
Wie schiet jou te hulp?
Veel kerkrentmeesters weten hoe spannend kerkbeheer ook na Pasen 2026 is. Gemeenten worden kleiner, taken worden ingewikkelder en de druk op vrijwilligers en bureaus neemt toe. Dan komen vanzelf vragen op over gebouwen, formatie en financiën. Die vragen zijn reëel. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen te denken vanuit behoud van wat vertrouwd is, maar ook te zoeken naar wat helpt om het gemeenteleven vitaal te houden. En wie jouw kerk daarbij kan helpen. Wat als bij jullie symbolisch de stroom van de kerk zou uitvallen? Aan wie vraag je hulp? Wie schiet jou te hulp?
Samenwerking kan daarbij veel betekenen. In de praktijk blijkt telkens weer dat er geen vaste blauwdruk is. Soms komt het initiatief van de kerkrentmeesters zelf, soms vanuit een ring of classis. Wat in de verschillende pilots naar voren komt, is dat samenwerking groeit waar mensen elkaar serieus nemen, goed luisteren en bereid zijn om stappen te zetten die passen bij de eigen situatie. Daar hoort ook bij dat niet alles tegelijk hoeft. Zelf verbaas ik mij telkens weer over de kracht van samen van onze VKB App, waar ruim 2850 kerkrentmeesters elkaar helpen met antwoorden op vragen, met eigen ervaringen op andermans dilemma’s, en met goede tips voor actuele uitdagingen. Ook dat is samenwerken zonder blauwdruk, maar wel met open handen naar elkaar.
Samen in de naam van Jezus
Pinksteren helpt ons om die open houding van ontvangen te oefenen. In het bekende lied ‘Samen in de naam van Jezus’ klinkt het zo treffend: “Samen in de naam van Jezus / Heffen wij een loflied aan / Want de Geest spreekt alle talen / En doet ons elkaar verstaan….En de Geest doorbreekt de grenzen / Die door mensen zijn gemaakt.” Dat raakt aan de kern. De Geest maakt ruimte waar mensen zelf vooral grenzen zien. De Geest brengt verstaan, vertrouwen en beweging.
Voor kerkrentmeesters betekent dat een uitnodiging om tijdig het gesprek aan te gaan, om hulp te vragen maar ook om jouw gaven of talenten aan te bieden. Welke taken kunnen samen met andere gemeenten worden gedragen? Waar is regionale afstemming nodig? Welke gebouwen hebben blijvende betekenis voor de gemeente en de omgeving? En wat vraagt dat van bestuur, beheer en organisatie? Door die vragen vroeg te stellen, ontstaat er ruimte voor keuzes die doordacht zijn en gedragen worden. In de komende twee maanden, zullen we als VKB in onze dienstverlening en communicatie hierop het accent leggen.
Geloof in samen
Samenwerken vraagt dus om een nuchtere blik én een gelovig hart. Niet wegkijken van de werkelijkheid, wel breed genoeg blijven kijken om mogelijkheden te zien. Niet vasthouden aan alles wat vanzelfsprekend was, wel zoeken naar wat vandaag dienstbaar is aan de opbouw van de gemeente. Soms betekent dat een andere manier van samenwerken. Soms een nieuwe taakverdeling. Soms een nieuw perspectief op een gebouw dat van grote waarde blijft. Soms met het vertrouwen dat wat we nu in geloof doen, meer dan tachtig jaar zal standhouden.
Geloof in samen, meer dan in de afzonderlijke delen, daar sta ik vanavond bij stil.
Joost Schelling