Blog Joost: Wat is het verhaal van jouw kerkgebouw?

Voor de vakantie bezocht ik een bijeenkomst met de titel ‘Tell me a story’. Een inspirerende bijeenkomst over geloof, gemeenschap en de verhalen die mensen, en in het bijzonder jonge mensen, met zich meedragen. Deze titel bleef bij mij hangen. Ik dacht aan kerkgebouwen: Welk verhaal vertellen deze gebouwen in ons landschap en gemeenschappen? Juist dan kom je een laag dieper dan de operationele kijk op onze gebouwen.

Natuurlijk denk je als kerkrentmeester bij je kerkgebouw, en zeker vanuit de beheersmatige kant aan onderhoud, energiekosten, bezetting, verduurzaming of exploitatie. Terecht. Dat hoort bij goed rentmeesterschap. Al die inzet voor het gebouw is echter niet zomaar: juíst kerkgebouwen vertellen ons een verhaal. Kun je deze verhalen ook breder uitdragen door eigen verhalen hieraan toe te voegen?

Als team van VKB Kerkrentmeesters brachten we dit de voorbije weken in onze weekopeningen in praktijk. Bijna iedereen had wel een bijzonder verhaal of was een bijzonder kerkgebouw op vakantie binnengelopen. Van de Sagrada Familia in Barcelona tot de slotkerk van Wittenberg; van een kleine trouwkapel, een openluchtkerkdienst aan zee, tot een B&B in een Fries kerkgebouw. En we vertelden elkaar verhalen over deze plekken en over onszelf op die plek.

Vertel eens een verhaal…

Vertel eens een verhaal. Wat betekent dit kerkgebouw, deze plek? Niet voor de begroting, maar voor de mensen. Voor jou. Voor de gemeenteleden die hier zijn gedoopt, getrouwd of begraven. Voor de vrijwilliger die iedere week er de koffie verzorgt. Voor de buurtbewoner die misschien nooit een kerkdienst bezoekt, maar wel binnenloopt tijdens een concert, een maaltijd. Wie een kerkgebouw binnenstapt, loopt een verhaal binnen, en brengt een verhaal zelf in: zijn of haar verhaal!

Dat geldt zeker voor de monumentale kerken die in het weekend van 11-13 september tijdens Open Monumentendag hun deuren openen voor duizenden bezoekers. Sommigen uit belangstelling voor architectuur, anderen vanwege de geschiedenis. Vaak beginnen mensen te vertellen. Over hun opa die hier organist was. Over hun huwelijk. Over de kerstnachtdienst waar ze vroeger altijd kwamen. Over het geloof van hun ouders… of van hun proces dat leidde tot de verminderde kerkgang.

Luisteren

Een kerkgebouw is een plek waar verhalen zijn opgeslagen. Regelmatig vragen kerkrentmeesters ons: hoe zorgen we ervoor dat ons kerkgebouw een prettige plek blijft voor onze gemeente én voor de wijk? Misschien begint het antwoord wel bij luisteren. Luisteren naar de verhalen die al in het gebouw aanwezig zijn. Luisteren naar de mensen die over de drempel komen en hun verhaal met het gebouw binnendragen. Want gebouwen die alleen gebruikt worden, voelen anders dan gebouwen die ook betekenis dragen. En betekenis ontstaat doordat mensen zich met een plek verbonden voelen. Dat vraagt ook iets van ons als kerkrentmeesters. We zijn als het ware hoeders van een thuis.

Een thuis voor de geloofsgemeenschap.

Een thuis waar nieuwe mensen zich welkom voelen.

Een thuis waar ruimte is voor ontmoeting.

Een thuis dat zichtbaar verbonden blijft met de straat, het dorp of de wijk waarin het staat.

De mooiste voorbeelden die ik tegenkom zijn gemeenten die bewust investeren in die verbinding. Soms simpel. Een open kerk op zaterdagmiddag. Een koffieochtend. Een expositie van lokale kunstenaars. Een stiltehoek. Een gezamenlijk buurtinitiatief. Soms ook door bewust ruimte te bieden aan organisaties die dezelfde waarden van verbondenheid, zorg en gemeenschapszin willen uitdragen. Daarmee ontstaat iets bijzonders. Het gebouw wordt een plek waar relaties groeien.

Gemeentebrede gesprekken

Juist daarom geloof ik dat gesprekken over kerkgebouwen niet alleen bij kerkrentmeesters horen. Ook kerkenraden, ambtsdragers en predikanten hebben hierin een belangrijke rol. Zij kunnen vanuit hun perspectief helpen woorden te geven aan de vraag waarvoor deze plek eigenlijk bestaat.

• Welke gastvrijheid willen wij uitstralen?
• Hoe willen wij zichtbaar zijn in onze omgeving?
• Wat hopen wij dat bezoekers ervaren wanneer zij onze kerk binnenlopen?
• Welke verhalen hopen wij dat hierover tien of twintig jaar worden verteld?

Dat zijn geen vragen voor één vergadering. Het zijn ook geen vragen met een definitief antwoord. Ze vragen om een voortdurend gesprek tussen geloof, gemeenschap en gebouw.

Heilige Ruimte Binnenstebuiten

Op vrijdag 2 oktober organiseert o.a. VKB Kerkrentmeesters, samen met de Waterstaatskerk Hengelo en CHE Ede, opnieuw Heilige Ruimte Binnenstebuiten. Een dag die juist stilstaat bij de betekenis van kerkgebouwen voor kerk en samenleving. Niet als object van beheer, maar als Ruimtes waar geloof, cultuur, ontmoeting en gemeenschap samenkomen. Ik hoop dat veel kerkrentmeesters, predikanten en kerkenraadsleden daarbij aanwezig zullen zijn. Het verhaal van jouw kerkgebouw is het waard om door te geven.